โรคข้อเข่าเสื่อม คืออะไร สังเกตอาการได้อย่างไร หากผู้สูงอายุในบ้านเริ่มปวดเข่า เดินลำบาก หรือเคลื่อนไหวไม่คล่อง อย่าปล่อยไว้ ลองมาทำความรู้จักโรคนี้ พร้อมศึกษาแนวทางรักษาก่อนอาการลุกลาม โรคข้อเข่าเสื่อม เป็นโรคที่พบได้บ่อยในกลุ่มผู้สูงอายุ รวมถึงผู้ที่ใช้งานข้อเข่าอย่างหนักเป็นเวลานาน โดยเกิดจากความเสื่อมของกระดูกอ่อนผิวข้อเข่า จนทำให้กระดูกบริเวณข้อเกิดการเสียดสีกัน ส่งผลให้เกิดอาการปวด บวม ข้อฝืด และเคลื่อนไหวได้ลำบาก โรคข้อเข่าเสื่อมส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตและการใช้ชีวิตประจำวันได้อย่างชัดเจน หากไม่ได้รับการรักษาอย่างเหมาะสม อาการเข่าเสื่อมอาจรุนแรงจนกระทบต่อการเดินหรือการทรงตัวในระยะยาวได้ โรคข้อเข่าเสื่อม หรือ Knee Osteoarthritis (OA Knee) คือ ภาวะที่เกิดจากการเสื่อมสภาพของกระดูกอ่อนบริเวณข้อเข่า (Articular Cartilage) ทำให้ผิวข้อที่เคยเรียบและยืดหยุ่นเกิดการสึกหรอ เมื่อกระดูกอ่อนลดลง กระดูกเข่าจะเสียดสีกันโดยตรง ส่งผลให้เกิดอาการปวดข้อเข่า ข้อฝืด และการอักเสบภายในข้อ ในบางรายอาจมีการสร้างกระดูกงอก (Osteophyte) รอบข้อเข่าเพิ่มขึ้นร่วมด้วย ข้อเข่าเสื่อม เป็นโรคข้อเข่าที่พบได้บ่อยที่สุดชนิดหนึ่งในกลุ่มโรคข้อเสื่อม โดยมักเกิดกับผู้ที่มีอายุเพิ่มขึ้น นอกจากนี้ยังสามารถพบได้ในผู้ที่มีน้ำหนักเกิน ผู้ที่เคยบาดเจ็บบริเวณเข่า หรือผู้ที่ใช้งานข้อเข่าหนักเป็นเวลานานเช่นกัน หากปล่อยไว้โดยไม่รักษาอาจทำให้ข้อเข่าผิดรูปและเคลื่อนไหวได้จำกัดมากขึ้น โรคข้อเข่าเสื่อมสามารถแบ่งความรุนแรงออกได้เป็น 4 ระยะหลัก ได้แก่ ระยะที่ 1 ระยะเริ่มต้น (Minor Stage) กระดูกอ่อนเริ่มมีการเสื่อมเล็กน้อย ผู้ป่วยมักยังไม่มีอาการชัดเจน หรือมีเพียงอาการปวดเข่าเล็กน้อยหลังใช้งานหนัก อาการข้อเข่าเสื่อมในระยะแรกอาจพบเสียงดังกรอบแกรบเวลาขยับข้อเข่า ระยะที่ 2 ระยะปานกลาง (Mild Stage) เริ่มมีการสึกของกระดูกอ่อนมากขึ้น อาจมีอาการปวดข้อเข่าเวลาเดิน ขึ้น-ลงบันได หรือยืนนาน บางรายเริ่มมีอาการข้อฝืดหลังตื่นนอนหรือหลังนั่งนาน ระยะที่ 3 ระยะรุนแรง (Moderate Stage) กระดูกอ่อนผิวข้อสึกหรอชัดเจน กระดูกเข่าเริ่มเสียดสีกันมากขึ้น ทำให้มีอาการปวดเข่าบ่อย ข้อบวม เดินลำบาก และเคลื่อนไหวข้อเข่าได้ลดลง ระยะที่ 4 ระยะรุนแรงมาก (Severe Stage) กระดูกอ่อนข้อเข่าสึกจนเกือบหมด ช่องว่างระหว่างข้อแคบลงอย่างมาก ผู้ป่วยมักมีอาการปวดตลอดเวลา ข้อเข่าผิดรูป เดินลำบาก และอาจจำเป็นต้องรักษาด้วยการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม อาการข้อเข่าเสื่อมเกิดขึ้นได้หลายรูปแบบ โดยมักค่อย ๆ เป็นมากขึ้นตามระดับความเสื่อมของข้อเข่า ซึ่งอาการที่พบได้บ่อย ได้แก่ ปวดข้อเข่า โดยเฉพาะเวลาเดิน ยืน หรือขึ้น-ลงบันได ข้อเข่าฝืดหลังตื่นนอน หรือหลังนั่งในท่าเดิมเป็นเวลานาน มีเสียงกรอบแกรบภายในข้อเข่าขณะเคลื่อนไหว มีอาการเข่าบวม แดง หรือรู้สึกร้อนบริเวณรอบข้อเข่า ตึงบริเวณเข่า เหยียดหรืองอเข่าได้ไม่สุด เดินลำบาก หรือรู้สึกไม่มั่นคงขณะเดิน ในรายที่อาการรุนแรงอาจพบข้อเข่าผิดรูปหรือขาโก่ง ข้อเข่าเสื่อม เกิดจากหลายปัจจัยร่วมกัน ทั้งด้านอายุ การใช้งานข้อเข่า และภาวะสุขภาพอื่น ๆ โดยสาเหตุสำคัญของโรคข้อเข่าเสื่อม มีดังนี้ อายุที่เพิ่มขึ้น ทำให้กระดูกอ่อนเสื่อมตามธรรมชาติ น้ำหนักตัวมากหรือภาวะโรคอ้วน ทำให้ข้อเข่ารับน้ำหนักมากเกินไป การใช้งานข้อเข่าหนักเป็นเวลานาน เช่น ยกของหนัก นั่งยอง หรือคุกเข่าบ่อย การบาดเจ็บบริเวณข้อเข่า เช่น เอ็นฉีก หมอนรองกระดูกเข่าบาดเจ็บ ความผิดปกติของโครงสร้างข้อเข่าแต่กำเนิด พันธุกรรมหรือประวัติคนในครอบครัวเป็นโรคข้อเข่าเสื่อม โรคข้ออักเสบเรื้อรังบางชนิด เช่น Rheumatoid Arthritis กล้ามเนื้อรอบข้อเข่าอ่อนแรง ทำให้ข้อรับแรงกระแทกได้ไม่ดี ข้อเข่าเสื่อม รักษาได้หลายวิธีขึ้นอยู่กับระดับความรุนแรงของโรค อายุ และสุขภาพของผู้ป่วย โดยเป้าหมายหลักของการรักษาคือ ช่วยลดอาการปวด ชะลอความเสื่อม และฟื้นฟูการเคลื่อนไหวของข้อเข่า ดังนี้ ปรับพฤติกรรมการใช้งานข้อเข่า ลดกิจกรรมที่เพิ่มแรงกดต่อข้อ ควบคุมน้ำหนักเพื่อลดภาระของกระดูกเข่า ทำกายภาพบำบัด (Physical Therapy) เพื่อเสริมความแข็งแรงของกล้ามเนื้อรอบเข่า ใช้ยาแก้ปวดหรือยาต้านการอักเสบตามคำแนะนำแพทย์ ฉีดยาเข้าข้อเข่า เช่น Hyaluronic Acid Injection หรือ Platelet-Rich Plasma (PRP) ใช้อุปกรณ์พยุงข้อเข่าหรือไม้เท้าช่วยเดินในบางราย รักษาข้อเข่าเสื่อมด้วยการผ่าตัด เช่น Arthroscopic Surgery หรือ Total Knee Replacement ในผู้ป่วยที่มีอาการรุนแรง ข้อเข่าเสื่อม เป็นภาวะที่เกิดจากการสึกหรอของกระดูกอ่อนภายในข้อเข่า ส่งผลให้เกิดอาการปวดข้อเข่า ข้อฝืด และเคลื่อนไหวได้ลำบาก แม้จะไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้ทั้งหมด แต่การวินิจฉัยตั้งแต่ระยะแรกและได้รับการรักษาอย่างเหมาะสมจะช่วยชะลอความเสื่อม ลดอาการปวด และช่วยให้ผู้ป่วยสามารถใช้ชีวิตประจำวันได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น หากคุณมีอาการเข่าเสื่อม ปวดเข่าเรื้อรัง ไม่ควรปล่อยทิ้งไว้ และควรเข้าพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัย พร้อมเข้ารับการรักษาอย่างถูกวิธี ขอแนะนำ โรงพยาบาลวิภาวดี ที่นี่ดูแลผู้ป่วยโรคข้อเข่าเสื่อมด้วยทีมศัลยแพทย์กระดูกและข้อเฉพาะทาง ร่วมกับเทคโนโลยีทางการแพทย์ที่ทันสมัย ทั้งการวินิจฉัยด้วยภาพถ่ายรังสี การรักษาแบบไม่ผ่าตัด และนวัตกรรมการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม Facebook: Vibhavadi Hospital Line: @Vibhavadihospital Email: custserv@vibhavadi.com Tel: 0 2058 1111 หรือ 0 2561 1111