ทำไมยิ่งนอน ยิ่งเพลีย ? รวม 4 เหตุผลที่สมองชาร์จแบตไม่เข้า ถึงนอนเร็ว ตื่นเช้าก็ยังไม่สดชื่น

          ตลอดหลายชั่วโมงที่เราหลับ ร่างกายจะไม่ได้ดื่มน้ำเลย แถมยังต้องสูญเสียน้ำผ่านการหายใจและเหงื่ออยู่ตลอดเวลา ยิ่งถ้าดื่มน้ำไม่เพียงพอในระหว่างวัน หรือดื่มเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีนและแอลกอฮอล์ซึ่งมีฤทธิ์ขับปัสสาวะ จะยิ่งซ้ำเติมให้ระดับของเหลวในร่างกายลดต่ำลงไปอีก

          เพราะฉะนั้นเมื่อร่างกายเข้าสู่ภาวะขาดน้ำระหว่างการหลับ เลือดจะมีความเข้มข้นมากขึ้น ทำให้การลำเลียงออกซิเจนไปเลี้ยงสมองช้าลง ส่งผลให้การนอนหลับไม่มีคุณภาพ หลังจากลืมตาตื่นขึ้นมา สมองที่อยู่ในสภาวะขาดน้ำจะรู้สึกตื้อ ๆ และไม่ปลอดโปร่งอย่างที่ควรเป็น เราจึงควรจิบน้ำเปล่าทันทีหลังตื่นนอน เพื่อปลุกสมองให้สดชื่นอีกครั้ง

          นี่คืออีกหนึ่งสาเหตุที่หลายคนมองข้ามไปค่ะ เพราะความเครียดจากการทำงานหนักหรือการใช้ชีวิตที่สะสมมาตลอดทั้งวันจะกระตุ้นให้ร่างกายหลั่งฮอร์โมนคอร์ติซอล (Cortisol) ออกมามากเกินไป ซึ่งส่งผลเสียต่อเซลล์ประสาทและกระตุ้นการเกิดอนุมูลอิสระในสมอง เปรียบเสมือนขยะตกค้างที่คอยขัดขวางการสื่อสารของเซลล์ประสาท จนนำไปสู่ภาวะสมองล้า (Brain Fog)

          ทั้งนี้ โดยปกติร่างกายจะกำจัดขยะเหล่านี้ออกไปได้ในช่วงที่หลับลึก แต่หากมีความเครียด สมองจะตื่นตัวตลอดเวลาจนเข้าไม่ถึงระยะพักผ่อนที่แท้จริง ขยะก็จะยังคงค้างอยู่ ต่อให้นอนนานหลายชั่วโมง ถ้ากลไกการกำจัดขยะในสมองทำงานได้ไม่เต็มที่ เราก็จะตื่นมาพร้อมความรู้สึกมึน ๆ ตื้อ ๆ และไม่สดชื่น เหมือนสมองยังไม่ได้พักผ่อนเลย 

          อย่างไรก็ตาม แม้ว่าจะปรับพฤติกรรมพื้นฐาน เช่น การดื่มน้ำให้เพียงพอ หรือพยายามเข้านอนและตื่นให้ตรงเวลาเพื่อรีเซตนาฬิกาชีวิต แต่การกำจัดขยะสมองหรืออนุมูลอิสระที่สะสมมาตลอดทั้งวันอาจต้องอาศัยการดูแลจากภายในเพิ่มเติมด้วยค่ะ นอกจากการทำสมาธิหรือจดบันทึกก่อนนอนเพื่อลดภาระการประมวลผลของสมองแล้ว การเติมสารอาหารที่มีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระตามธรรมชาติซึ่งพบมากในสมองและกล้ามเนื้ออย่าง "คาร์โนซีน" (Carnosine) ก็ถือเป็นตัวช่วยเช่นกัน

          นอกจากนี้ยังมีงานวิจัยระบุว่า คาร์โนซีนอาจมีบทบาทช่วยชะลอความเสื่อมของสมอง² โดยพบว่าผู้ป่วยโรคอัลไซเมอร์มักมีระดับสารชนิดนี้ต่ำกว่าคนปกติ³ และการเสริมคาร์โนซีนอาจช่วยให้การทำงานด้านการรู้คิดของผู้ป่วยดีขึ้นเมื่อใช้ร่วมกับการรักษาด้วยยา⁴

          คาร์โนซีนส่วนใหญ่อยู่ในกลุ่มโปรตีนจากเนื้อสัตว์ เช่น เนื้อวัว เนื้อหมู และเนื้อไก่ โดยเฉพาะกล้ามเนื้ออกไก่ ซึ่งอุดมด้วยคาร์โนซีนและแอนเซอรีนในปริมาณสูง⁵ แต่เนื่องจากสารอาหารเหล่านี้ไม่พบในพืช กลุ่มคนที่รับประทานมังสวิรัติ เจ หรือวีแกน จึงมักมีระดับคาร์โนซีนในกล้ามเนื้อตํ่ากว่าคนที่รับประทานเนื้อสัตว์⁶

          ที่สำคัญคือ ระดับคาร์โนซีนในร่างกายมีแนวโน้มลดลงตามอายุที่เพิ่มขึ้น⁶ ดังนั้นผู้ที่อยู่ในวัยกลางคนและผู้สูงอายุจึงควรรับประทานอาหารที่มีคาร์โนซีนเพิ่มเติม 

          นอกจากเนื้อสัตว์ทั่วไปแล้ว "ซุปไก่สกัด" ก็เป็นอีกหนึ่งทางเลือกที่ช่วยเสริมคาร์โนซีนให้ร่างกายได้อย่างสะดวกและรวดเร็ว เพราะผ่านกระบวนการสกัดเนื้อไก่โดยไม่ผ่านการปรุงแต่ง ภายใต้อุณหภูมิและแรงดันที่เหมาะสมนานหลายชั่วโมง ทำให้โปรตีนแตกตัวเป็นเปปไทด์ขนาดเล็กและกรดอะมิโนชนิดต่าง ๆ ที่ร่างกายดูดซึมไปใช้ได้ทันที อีกทั้งผ่านการกรองแยกไขมันและคอเลสเตอรอลออก จนได้ซุปไก่ที่ใส บริสุทธิ์ และดื่มง่าย⁸

          ที่น่าสนใจคือ งานวิจัยพบว่าซุปไก่สกัดมีฤทธิ์ทางชีวภาพที่ช่วยส่งเสริมการทำงานของระบบประสาท ลดความเครียด และอาจช่วยให้สมองฟื้นตัวจากความเหนื่อยล้าทางจิตใจ (Mental Fatigue) และช่วยให้การตอบสนองต่อการทำงานที่ต้องใช้สมาธิดีขึ้นในบางกรณี⁷ ซึ่งเป็นผลจากสารอาหารสำคัญหลายชนิดที่ทำงานร่วมกัน ดังนี้

• คาร์โนซีน : สารต้านอนุมูลอิสระที่อาจช่วยลดความเสียหายจากอนุมูลอิสระที่เกิดจากความเครียด โดยมีส่วนช่วยฟื้นฟูสมองจากความเหนื่อยล้าทางจิตใจ และอาจมีบทบาทสำคัญในการชะลอภาวะเสื่อมถอยทางสติปัญญา (Cognitive Decline) ที่ส่งผลต่อการรับรู้ ความจำ และการตัดสินใจ
   
• กรดอะมิโนที่จำเป็นและไม่จำเป็น : เช่น ฟีนิลอะลานีน (Phenylalanine) ที่มีส่วนช่วยสังเคราะห์สารสื่อประสาท ทำให้สมองตื่นตัวและมีสมาธิมากขึ้น รวมทั้งทริปโตฟาน (Tryptophan) ที่ช่วยให้รู้สึกผ่อนคลาย ซึ่งมีประโยชน์ต่อคนที่มีภาวะเครียดจนนอนไม่หลับ
   
• วิตามินบีรวม (B1, B6, B12) : มีบทบาทสำคัญในการทำงานของระบบประสาท และช่วยเผาผลาญกลูโคสในสมองเพื่อเปลี่ยนเป็นพลังงาน ทำให้ร่างกายรู้สึกกระปรี้กระเปร่า
   
• แร่ธาตุสำคัญ : เช่น แมกนีเซียม สังกะสี และซีลีเนียม ที่มีส่วนช่วยในการทำงานของเอนไซม์และระบบภูมิคุ้มกัน พร้อมช่วยรักษาสมดุลการทำงานของเซลล์ประสาทให้เป็นปกติ

Reference 

1. Bellia F, Vecchio G, Cuzzocrea S, Calabrese V, Rizzarelli E. Neuroprotective features of carnosine in oxidative driven diseases. Mol Aspects Med. 2011;32:258-266
2. Solana-Manrique C, Sanz FJ, Martínez-Carrión G, Paricio N. Antioxidant and neuroprotective effects of carnosine: Therapeutic implications in neurodegenerative diseases. Antioxidants (Basel). 2022;11(5):848.
3. Fonteh AN, Harrington RJ, Tsai A, Liao P, Harrington MG. Free amino acid and dipeptide changes in the body fluids from Alzheimer’s disease subjects. Amino Acids. 2007;32:213-224.
4. Cornelli U. Treatment of Alzheimer’s disease with a cholinesterase inhibitor combined with antioxidants. Neurodegener Dis. 2010;7:193-202.
5. Kulczyński B, Sidor A, Gramza-Michałowska A. Characteristics of selected antioxidative and bioactive compounds in meat and animal origin products. Antioxidants (Basel). 2019;8(9):335.
6. Cesak O, Vostalova J, Vidlar A, Bastlova P, Student V Jr. Carnosine and beta-alanine supplementation in human medicine: Narrative review and critical assessment. Nutrients. 2023;15(7):1770.
7. Yamano E, Tanaka M, Ishii A, Tsuruoka N, Abe K, Watanabe Y. Effects of chicken essence on recovery from mental fatigue in healthy males. Med Sci Monit. 2013;19:540-547.
8. เจนนิษฐ์ มีนวัฒนา. ซุปไก่สกัด: กลไกทางชีวภาพ หลักฐานคลินิก และการประยุกต์ใช้ในการดูแลสุขภาพ. วารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพและวิจัยทางการแพทย์. 2568;40(2): กรกฎาคม-ธันวาคม.