มะเร็งตับอ่อน โรคร้ายซ่อนตัวเก่ง เช็กดู อาการที่หลายคนมี อาจเป็นสัญญาณบอกโรค

มะเร็งตับอ่อน โรคร้ายที่ซ่อนเก่ง รู้ตัวอีกทีก็ไม่ใช่ระยะแรก สัญญาณโรคอาจเป็นอาการที่คนมักมองข้าม เช็กเลย อาการแบบไหนควรรีบไปตรวจ

วันที่ 11 มิถุนายน 2569 นพ.เจษฎ์ บุณยวงศ์วิโรจน์ รองผู้อำนวยการโรงพยาบาลมหาราช นครราชสีมา โพสต์เฟซบุ๊ก หมอเจด เผยถึงความน่ากลัวของมะเร็งตับอ่อน ที่แม้แต่หมอยังกลัว ไม่ใช่เพราะพบบ่อยที่สุด แต่เพราะเป็นโรคที่ "ซ่อนเก่ง"

โดยระบุว่า ตับอ่อนอยู่ลึกในช่องท้อง อาการช่วงแรกมักไม่ชัด คนเลยชอบคิดว่าเป็นกระเพาะ กรดไหลย้อน ปวดหลัง อาหารไม่ย่อย หรือเบาหวานธรรมดา กว่าจะรู้ตัว บางคนโรคก็ลุกลามไปแล้ว

เพราะฉะนั้นถ้ามีอาการแปลก ๆ ซ้ำ ๆ โดยเฉพาะหลายข้อพร้อมกัน อย่าเอาแต่กินยาธาตุแล้วปล่อยผ่าน องค์กรแพทย์หลายแห่งระบุว่ามะเร็งตับอ่อนมักไม่ค่อยมีอาการในระยะแรก และอาการที่พบได้คือปวดท้องลามหลัง น้ำหนักลด ดีซ่าน อุจจาระสีซีดหรือลอย ปัสสาวะเข้ม คัน และเบาหวานใหม่หรือเบาหวานคุมยากขึ้น

โดยมีอาการต่าง ๆ ที่ควรสังเกต ดังนี้

1. ตัวเหลือง ตาเหลือง ปัสสาวะเข้ม อันนี้ไม่ควรรอดูเอง

ถ้าก้อนอยู่บริเวณหัวตับอ่อน มันอาจไปกดท่อน้ำดี ทำให้น้ำดีไหลลงลำไส้ไม่ได้ เกิด obstructive jaundice หรือดีซ่านจากท่อน้ำดีอุดตัน อาการที่เห็นคือ ตาเหลือง ตัวเหลือง ปัสสาวะสีเข้มเหมือนชา อุจจาระสีซีด คันตามตัว บางคนไม่มีปวดท้องมากด้วยซ้ำ

ถ้ามีอาการเหล่านี้อย่าคิดว่าแค่พักผ่อนน้อยหรือกินของมัน ต้องตรวจตับ ถุงน้ำดี ท่อน้ำดี และตับอ่อนให้ชัด

2. ปวดท้องส่วนบน ลามไปหลัง อย่าคิดว่าเป็นแค่กระเพาะทุกครั้ง

อาการปวดของตับอ่อนมักอยู่แถวลิ้นปี่หรือท้องส่วนบน แล้วร้าวไปหลังได้ เพราะตับอ่อนอยู่ลึกและชิดแนวหลังครับ หลายคนเข้าใจผิดว่าเป็นกระเพาะ กรดไหลย้อน หรือปวดหลังจากนั่งทำงาน ถ้าปวดลึก ๆ ปวดเรื้อรัง กินยาแล้วไม่ดีขึ้น ปวดมากขึ้นตอนนอนหงาย หรือปวดร่วมกับน้ำหนักลด เบื่ออาหาร ตัวเหลือง อันนี้ต้องจริงจัง

3. น้ำหนักลด เบื่ออาหาร กินนิดเดียวก็แน่น

น้ำหนักลดโดยไม่ได้ตั้งใจเป็นสัญญาณที่ไม่ควรมองข้าม มะเร็งตับอ่อนอาจทำให้เบื่ออาหาร คลื่นไส้ อิ่มเร็ว น้ำหนักลด และร่างกายสูญเสียพลังงานจากกระบวนการอักเสบของโรค บางคนผอมลงเร็ว แต่คิดว่าเพราะกินน้อยหรือเครียด ถ้าน้ำหนักลดชัดภายในไม่กี่เดือน โดยไม่ได้ลดอาหารหรือออกกำลังกายเพิ่ม อย่าเพิ่งดีใจว่า "ผอมแล้ว" แต่ให้ไปตรวจ

4. อุจจาระมัน ลอย สีซีด เหม็นผิดปกติ อาจบอกว่าการย่อยไขมันเริ่มมีปัญหา

ตับอ่อนมีหน้าที่สร้างเอนไซม์ช่วยย่อยอาหาร โดยเฉพาะไขมัน ถ้าท่อน้ำดีหรือท่อตับอ่อนถูกอุดกั้น หรือการทำงานของตับอ่อนแย่ลง ไขมันอาจย่อยไม่ดี เกิดอุจจาระมัน ลอยน้ำ สีซีด กลิ่นแรง เหมือนล้างออกยาก อาการนี้เรียกว่า steatorrhea หลายคนคิดว่าแค่ท้องเสียหรือกินของมัน แต่ถ้าเป็นซ้ำ ๆ ร่วมกับน้ำหนักลดหรือดีซ่าน ต้องรีบตรวจ

5. เบาหวานใหม่หลังอายุ 50 หรือเบาหวานเดิมคุมยากขึ้น ต้องเอะใจ

ตับอ่อนเกี่ยวกับการสร้างอินซูลิน ถ้าอยู่ ๆ อายุ 50 ขึ้นไปแล้วเพิ่งเป็นเบาหวาน ทั้งที่ไม่ได้อ้วนขึ้นมาก หรือคนที่เป็นเบาหวานอยู่แล้ว น้ำตาลคุมยากขึ้นแบบผิดปกติ ร่วมกับน้ำหนักลด ปวดท้องลามหลัง หรือดีซ่าน ต้องคิดถึงตับอ่อนด้วย ไม่ใช่โทษว่ากินหวานอย่างเดียว เบาหวานที่เพิ่งเกิดใหม่หรือเบาหวานที่คุมยากขึ้นอาจเป็นหนึ่งในสัญญาณของมะเร็งตับอ่อนได้

6. ลิ่มเลือด ขาบวมข้างเดียว หรือหอบเฉียบพลัน ก็เกี่ยวได้ในบางคน

มะเร็งบางชนิดรวมถึงมะเร็งตับอ่อน สามารถทำให้เลือดแข็งตัวง่ายขึ้น เกิดลิ่มเลือดได้ ถ้ามีขาบวมข้างเดียว ปวดน่อง แดง ร้อน หรืออยู่ ๆ หอบ เจ็บหน้าอก หายใจลำบาก ต้องรีบไปโรงพยาบาล เพราะอาจเป็นลิ่มเลือดอุดตันที่ขาหรือปอด

7. ใครเสี่ยงมากกว่าคนทั่วไป ?

คนที่ต้องระวังมากขึ้นคือ

- คนอายุมากขึ้น

- สูบบุหรี่

- อ้วนลงพุง

- เบาหวานเรื้อรัง

- ตับอ่อนอักเสบเรื้อรัง

- ดื่มแอลกอฮอล์หนัก

- มีประวัติครอบครัวเป็นมะเร็งตับอ่อน

- มีพันธุกรรมเสี่ยงบางชนิด

กลุ่มนี้ถ้ามีอาการคลุมเครือแบบปวดท้องเรื้อรัง น้ำหนักลด เบื่ออาหาร ดีซ่าน หรือเบาหวานใหม่ อย่ารอให้ชัดกว่านี้ครับ เพราะชัดมากบางทีก็ช้าไปแล้ว

อาการแบบไหนควรรีบไปตรวจ

- ตัวเหลือง ตาเหลือง ปัสสาวะเข้ม อุจจาระซีด

- คันตามตัวร่วมกับตาเหลือง

- ปวดท้องส่วนบนลามไปหลัง เป็นซ้ำหรือไม่ดีขึ้น

- น้ำหนักลดโดยไม่ตั้งใจ เบื่ออาหาร กินนิดเดียวแน่น

- อุจจาระมัน ลอยน้ำ สีซีด เหม็นผิดปกติ

- เบาหวานใหม่หลังอายุ 50 หรือเบาหวานเดิมคุมยากขึ้นผิดปกติ

- ขาบวมข้างเดียว ปวดน่อง หรือหอบเฉียบพลัน

- มีประวัติครอบครัวเป็นมะเร็งตับอ่อนร่วมกับอาการผิดปกติ

ตรวจอะไรได้บ้างถ้าสงสัย

โดยทั่วไปหมอจะเริ่มจากซักประวัติ ตรวจร่างกาย ตรวจเลือด เช่น ค่าตับ บิลิรูบิน น้ำตาล และอาจมีตัวบ่งชี้มะเร็งบางตัวอย่าง CA 19-9 ในบางกรณี แต่ต้องบอกไว้ก่อนว่า CA 19-9 ใช้เดี่ยว ๆ เพื่อฟันธงไม่ได้ครับ ต้องดูร่วมกับภาพถ่าย เช่น อัลตราซาวด์ช่องท้อง, CT scan, MRI/MRCP หรือบางรายต้องทำ EUS หรืออัลตราซาวด์ผ่านการส่องกล้องเพื่อดูตับอ่อนใกล้ ๆ และตัดชิ้นเนื้อตามที่แพทย์เห็นสมควร

มะเร็งตับอ่อนน่ากลัวตรงที่อาการแรก ๆ มันเหมือนโรคทั่วไปมาก จุก แน่น ปวดหลัง เบื่ออาหาร น้ำหนักลด น้ำตาลเพิ่งสูง จนหลายคนปล่อยผ่าน แต่ถ้ามีอาการหลายอย่างมารวมกัน โดยเฉพาะตัวเหลือง ตาเหลือง ปวดท้องลามหลัง น้ำหนักลด หรือเบาหวานใหม่หลังอายุ 50 อย่ารักษาเองนาน ๆ ตรวจให้ชัดก่อนจะดีกว่า