แพทย์ มช. เตือนสายซูชิ ซาชิมิ อาหารทะเลดิบ ทำให้ปวดท้อง คลื่นไส้ อาเจียน พร้อมแนะวิธีเลือกกินอย่างปลอดภัย ไม่เสี่ยงปวดท้อง คลื่นไส้ หรือผื่นขึ้น
![ซูชิ ซาชิมิ อาหารทะเลดิบ]( "ซูชิ ซาชิมิ อาหารทะเลดิบ")
หลายคนชื่นชอบเมนูปลาดิบ ไม่ว่าจะเป็นซูชิ ซาชิมิ หรืออาหารทะเลดิบต่าง ๆ เพราะมีรสชาติสดอร่อย แต่รู้หรือไม่ว่า อาหารทะเลดิบอาจมี "พยาธิอะนิซาคิส" (Anisakis) ปะปนอยู่ และอาจทำให้เกิดโรคที่เรียกว่า "อะนิซาคิเอซิส" (Anisakiasis) ซึ่งส่งผลต่อระบบทางเดินอาหารได้
พยาธิอะนิซาคิสคืออะไร ?
พยาธิอะนิซาคิสเป็นพยาธิตัวกลมที่พบในปลาทะเลและสัตว์ทะเลหลายชนิด เช่น
แม้ประเทศไทยจะพบผู้ป่วยไม่มากนัก แต่มีรายงานตรวจพบตัวอ่อนของพยาธิชนิดนี้ในปลาทะเลจากทั้งอ่าวไทยและทะเลอันดามัน
ติดพยาธิได้อย่างไร ?
การติดเชื้อเกิดจากการรับประทานปลาดิบหรืออาหารทะเลที่ปรุงไม่สุก ซึ่งมีตัวอ่อนของพยาธิฝังตัวอยู่ เมื่อเข้าสู่ร่างกาย พยาธิอาจไปเกาะที่กระเพาะอาหารหรือลำไส้ ทำให้เกิดอาการต่าง ๆ ตามมา
อาการที่ควรสังเกต
1. พยาธิฝังในกระเพาะอาหาร
2. พยาธิฝังในลำไส้
อาการมักเกิดหลังรับประทานอาหารประมาณ 5-7 วัน
3. อาการแพ้
บางคนอาจมีอาการแพ้จากพยาธิ เช่น
![ซูชิ ซาชิมิ อาหารทะเลดิบ]( "ซูชิ ซาชิมิ อาหารทะเลดิบ")
วิธีที่ดีที่สุดคือหลีกเลี่ยงการรับประทานอาหารทะเล เช่น ปลา หรือหมึก แบบดิบหรือสุก ๆ ดิบ ๆ ที่ไม่ถูกสุขลักษณะ หากจำเป็นต้องรับประทาน ควรเลือกร้านที่ได้มาตรฐานและผ่านกระบวนการแช่แข็งตามมาตรฐานความปลอดภัย
ที่สำคัญต้องรู้ว่า การบีบมะนาว การใส่วาซาบิ การดองซีอิ๊ว หรือซอสต่าง ๆ ไม่สามารถฆ่าพยาธิได้ พยาธิจะถูกทำลายได้ด้วยการปรุงให้สุก หรือการแช่แข็งที่อุณหภูมิต่ำตามมาตรฐานเท่านั้น
หากสงสัยว่าติดพยาธิ ควรทำอย่างไร ?
หากมีอาการปวดท้องรุนแรง คลื่นไส้ อาเจียน หรือมีอาการผิดปกติหลังรับประทานปลาดิบ ควรรีบพบแพทย์ทันที แพทย์อาจพิจารณาส่องกล้องตรวจทางเดินอาหาร ซึ่งเป็นวิธีที่สามารถมองเห็นและนำพยาธิออกได้โดยตรง และเป็นวิธีรักษาที่ได้ผลดีที่สุด
แม้ซูชิและซาชิมิจะเป็นเมนูยอดนิยมของคนรักอาหารญี่ปุ่น แต่การรับประทานปลาดิบก็มีความเสี่ยงต่อการติดพยาธิอะนิซาคิสได้
หากมีอาการปวดท้องเฉียบพลัน คลื่นไส้ อาเจียน หรือมีผื่นแพ้ หลังรับประทานอาหารทะเลดิบ อย่านิ่งนอนใจ ควรรีบพบแพทย์เพื่อรับการวินิจฉัยและรักษาอย่างเหมาะสม
"ความสดไม่ใช่เครื่องการันตีความปลอดภัย การเลือกรับประทานอาหารที่ปรุงสุกและได้มาตรฐาน ยังเป็นวิธีลดความเสี่ยงจากพยาธิและโรคติดเชื้อที่ดีที่สุด"
วันที่ 1 กรกฎาคม 2569 นายแพทย์เควิน เจริญวิไลศิริ และผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ขวัญกมล ลิ้มโสภาธรรม อาจารย์ประจำภาควิชาปรสิตวิทยา คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ออกมาให้ความรู้เกี่ยวกับอาหารโปรดของหลาย ๆ คนอย่าง ซูชิ และซาชิมิ ซึ่งต้องระวังหากชอบกินหน้าอาหารทะเลที่ไม่สุก เพราะอาจเกิดโรคอะนิซาคิเอซิส ส่งผลให้ปวดท้อง คลื่นไส้ อาเจียน หรือมีอาการแพ้ได้
หลายคนชื่นชอบเมนูปลาดิบ ไม่ว่าจะเป็นซูชิ ซาชิมิ หรืออาหารทะเลดิบต่าง ๆ เพราะมีรสชาติสดอร่อย แต่รู้หรือไม่ว่า อาหารทะเลดิบอาจมี "พยาธิอะนิซาคิส" (Anisakis) ปะปนอยู่ และอาจทำให้เกิดโรคที่เรียกว่า "อะนิซาคิเอซิส" (Anisakiasis) ซึ่งส่งผลต่อระบบทางเดินอาหารได้
พยาธิอะนิซาคิสคืออะไร ?
พยาธิอะนิซาคิสเป็นพยาธิตัวกลมที่พบในปลาทะเลและสัตว์ทะเลหลายชนิด เช่น
- ปลาแซลมอน
- ปลาทูน่า
- ปลาทู
- ปลากะพง
- ปลาซาร์ดีน
- ปลาดาบ
- หมึก
แม้ประเทศไทยจะพบผู้ป่วยไม่มากนัก แต่มีรายงานตรวจพบตัวอ่อนของพยาธิชนิดนี้ในปลาทะเลจากทั้งอ่าวไทยและทะเลอันดามัน
ติดพยาธิได้อย่างไร ?
การติดเชื้อเกิดจากการรับประทานปลาดิบหรืออาหารทะเลที่ปรุงไม่สุก ซึ่งมีตัวอ่อนของพยาธิฝังตัวอยู่ เมื่อเข้าสู่ร่างกาย พยาธิอาจไปเกาะที่กระเพาะอาหารหรือลำไส้ ทำให้เกิดอาการต่าง ๆ ตามมา
อาการที่ควรสังเกต
1. พยาธิฝังในกระเพาะอาหาร
- อาการมักเกิดภายใน 1-12 ชั่วโมง หลังรับประทานอาหาร
- ปวดท้องรุนแรงบริเวณลิ้นปี่
- คลื่นไส้ อาเจียน
- แน่นท้อง
- ระคายคอหรือไอ
- บางรายอาจอาเจียนพบตัวพยาธิออกมา
2. พยาธิฝังในลำไส้
อาการมักเกิดหลังรับประทานอาหารประมาณ 5-7 วัน
- ปวดท้องเรื้อรัง
- คลื่นไส้ อาเจียน
- ท้องเสีย
- ปวดท้องคล้ายไส้ติ่งอักเสบ
- ลำไส้อักเสบ
3. อาการแพ้
บางคนอาจมีอาการแพ้จากพยาธิ เช่น
- ผื่นคัน
- ลมพิษ
- หน้าบวม ปากบวม
- หายใจลำบาก
- ภาวะแพ้รุนแรง (Anaphylaxis)
กินปลาดิบอย่างไรให้ปลอดภัย ?
วิธีที่ดีที่สุดคือหลีกเลี่ยงการรับประทานอาหารทะเล เช่น ปลา หรือหมึก แบบดิบหรือสุก ๆ ดิบ ๆ ที่ไม่ถูกสุขลักษณะ หากจำเป็นต้องรับประทาน ควรเลือกร้านที่ได้มาตรฐานและผ่านกระบวนการแช่แข็งตามมาตรฐานความปลอดภัย
ที่สำคัญต้องรู้ว่า การบีบมะนาว การใส่วาซาบิ การดองซีอิ๊ว หรือซอสต่าง ๆ ไม่สามารถฆ่าพยาธิได้ พยาธิจะถูกทำลายได้ด้วยการปรุงให้สุก หรือการแช่แข็งที่อุณหภูมิต่ำตามมาตรฐานเท่านั้น
หากสงสัยว่าติดพยาธิ ควรทำอย่างไร ?
หากมีอาการปวดท้องรุนแรง คลื่นไส้ อาเจียน หรือมีอาการผิดปกติหลังรับประทานปลาดิบ ควรรีบพบแพทย์ทันที แพทย์อาจพิจารณาส่องกล้องตรวจทางเดินอาหาร ซึ่งเป็นวิธีที่สามารถมองเห็นและนำพยาธิออกได้โดยตรง และเป็นวิธีรักษาที่ได้ผลดีที่สุด
แม้ซูชิและซาชิมิจะเป็นเมนูยอดนิยมของคนรักอาหารญี่ปุ่น แต่การรับประทานปลาดิบก็มีความเสี่ยงต่อการติดพยาธิอะนิซาคิสได้
หากมีอาการปวดท้องเฉียบพลัน คลื่นไส้ อาเจียน หรือมีผื่นแพ้ หลังรับประทานอาหารทะเลดิบ อย่านิ่งนอนใจ ควรรีบพบแพทย์เพื่อรับการวินิจฉัยและรักษาอย่างเหมาะสม
"ความสดไม่ใช่เครื่องการันตีความปลอดภัย การเลือกรับประทานอาหารที่ปรุงสุกและได้มาตรฐาน ยังเป็นวิธีลดความเสี่ยงจากพยาธิและโรคติดเชื้อที่ดีที่สุด"
ขอบคุณข้อมูลจาก คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ (official)
