อ.เจษฎา เปิด 10 เมนูเสี่ยงพยาธิใบไม้ตับ ตัวการหลักไม่ใช่ส้มตำ แต่คือปลาน้ำจืดดิบหรือสุกไม่ทั่วถึง กินบ่อย ๆ ยิ่งเสี่ยงโรคมะเร็งท่อน้ำดี
วันที่ 7 กรกฎาคม 2569 นายเจษฎา เด่นดวงบริพันธ์ อาจารย์คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โพสต์ให้ความรู้ผ่านเพจเฟซบุ๊ก อ๋อ มันเป็นอย่างนี้นี่เอง by อาจารย์เจษฎ์ ในหัวข้อ "รวม 10 อาหารเสี่ยง พยาธิใบไม้ตับ - โรคมะเร็งท่อน้ำดี" เตือนภัย เมนูที่เสี่ยงต่อการติดพยาธิใบไม้ตับ ซึ่งพบได้ในอาหารพื้นบ้านหลายชนิด หากบริโภคโดยไม่ผ่านความร้อนเพียงพอ อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการติดพยาธิใบไม้ตับ ซึ่งเป็นหนึ่งในปัจจัยสำคัญที่นำไปสู่โรคมะเร็งท่อน้ำดีได้
โพสต์ดังกล่าว ระบุว่า เห็นข่าวช่วงนี้เน้นแต่เรื่องส้มตำ ว่าอาจเป็นต้นเหตุให้คนติดเชื้อพยาธิใบไม้ตับ ซึ่งนำไปสู่การเป็น โรคมะเร็งท่อน้ำดี" ได้ แต่จริง ๆ แล้ว ยังมีสารพัดเมนูอาหารที่เป็น "ปลาน้ำจืดดิบ หรือสุกไม่ทั่วถึง" ซึ่งเป็นช่องทางให้พยาธิใบไม้ตับเข้าสู่ร่างกายได้เช่นกันครับ
10 อาหารดังกล่าว ได้แก่ ก้อยปลา, ปลาสด, ปลาส้ม, ปลาจ่อม, หม่ำปลา, ปลาหมกไฟ, ปลาปิ้ง, ลาบปลา, ปลาร้า และแจ่วบอง (หากให้ความร้อนไม่เพียงพอที่จะฆ่าพยาธิ)
นอกจากนี้ อาหารพื้นบ้านที่มีสาร "ไนโตรซามีน (Nitrosamine)" สูง ก็เป็นสารก่อมะเร็งได้เช่นกัน ควรหลีกเลี่ยงหรือรับประทานแต่น้อย เช่น อาหารประเภทโปรตีนหมัก ได้แก่ ปลาร้า ปลาส้ม หมูส้ม และแหนม
ส่วนอาหารประเภทเนื้อสัตว์ที่ผสมดินประสิว เช่น กุนเชียง ไส้กรอก เนื้อเค็ม และปลาเค็ม ก็เป็นปัจจัยเสริมที่เพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดโรคมะเร็งเช่นกันครับ
ดังนั้น เพื่อหลีกเลี่ยงพยาธิและเชื้อโรคต่าง ๆ จึงควรรับประทานอาหารที่ทำจากปลาซึ่งผ่านความร้อนจนสุกเท่านั้น และรักษาสุขอนามัยในการประกอบอาหารและรับประทานอาหารให้ถูกต้องเหมาะสมด้วยครับ
1. ก้อยปลา
เมนูยอดนิยมที่ใช้ปลาน้ำจืดดิบหรือสุกไม่ทั่วถึง จึงมีความเสี่ยงสูงต่อการได้รับตัวอ่อนพยาธิใบไม้ตับที่ปะปนอยู่ในเนื้อปลา แม้จะคลุกกับมะนาว พริก หรือสมุนไพร ก็ไม่สามารถฆ่าตัวอ่อนพยาธิได้ ควรหลีกเลี่ยงการรับประทานแบบดิบ
2. ปลาสด
การกินปลาน้ำจืดสด ๆ ไม่ว่าจะแล่เป็นชิ้นหรือทำเป็นเมนูดิบ ล้วนเพิ่มความเสี่ยงในการติดพยาธิใบไม้ตับ วิธีป้องกันที่ดีที่สุดคือปรุงปลาให้สุกทั่วถึงก่อนรับประทานทุกครั้ง
3. ปลาส้ม
แม้ปลาส้มจะผ่านกระบวนการหมัก แต่การหมักเพียงอย่างเดียวไม่สามารถทำลายตัวอ่อนพยาธิใบไม้ตับได้ทั้งหมด หากต้องการรับประทาน ควรนำไปทอดหรือปรุงให้สุกก่อนเสมอ
4. ปลาจ่อม
ปลาจ่อมเป็นอาหารหมักพื้นบ้านที่หลายคนเข้าใจว่าปลอดภัย แต่ยังมีโอกาสพบตัวอ่อนพยาธิ หากใช้ปลาน้ำจืดที่มีการปนเปื้อน ควรปรุงด้วยความร้อนจนสุกก่อนรับประทาน เพื่อลดความเสี่ยงของการติดเชื้อ
5. หม่ำปลา
หม่ำปลาที่ทำจากเนื้อปลาหมัก หากรับประทานโดยไม่ผ่านความร้อน อาจยังมีตัวอ่อนพยาธิหลงเหลืออยู่ การนำไปย่างหรือทอดจนสุก จะช่วยลดความเสี่ยงต่อการเกิดโรคพยาธิใบไม้ตับ
6. ปลาหมกไฟ
แม้จะผ่านการย่างหรือหมกไฟ แต่หากใช้ไฟอ่อนหรือปรุงไม่นาน เนื้อปลาด้านในอาจยังไม่สุกทั่วถึง ตัวอ่อนพยาธิใบไม้ตับสามารถรอดชีวิตได้ จึงควรตรวจสอบให้แน่ใจว่าปลาสุกทั้งชิ้น
7. ปลาปิ้ง
ปลาปิ้งที่สุกเฉพาะด้านนอก แต่ด้านในยังดิบหรือกึ่งสุกกึ่งดิบ ยังคงมีความเสี่ยงต่อการติดโรคพยาธิใบไม้ตับ ควรปิ้งด้วยไฟที่เหมาะสมจนเนื้อปลาสุกทั่วถึงก่อนรับประทาน
![อาหารเสี่ยง พยาธิไบไม้ตับ]( "อาหารเสี่ยง พยาธิไบไม้ตับ")
8. ลาบปลา
ลาบปลาหลายสูตรใช้เนื้อปลาดิบหรือเพียงลวกเล็กน้อย ทำให้ยังมีโอกาสพบตัวอ่อนพยาธิใบไม้ตับ การเติมเครื่องปรุงรสจัดหรือมะนาว ไม่สามารถฆ่าพยาธิได้ จึงควรเลือกรับประทานลาบปลาที่ปรุงสุกเท่านั้น
9. ปลาร้า
ปลาร้าเป็นอาหารหมักที่ได้รับความนิยม แต่หากกระบวนการผลิตไม่ได้มาตรฐาน ก็อาจยังมีตัวอ่อนพยาธิหลงเหลืออยู่ ควรนำปลาร้าไปต้ม ผัด หรือปรุงให้เดือดก่อนรับประทาน เพื่อความปลอดภัย
10. แจ่วบอง
แจ่วบองบางสูตรใช้ปลาร้าหรือปลาหมักเป็นส่วนผสม หากรับประทานแบบไม่ผ่านความร้อน อาจมีความเสี่ยงได้รับตัวอ่อนพยาธิ การเลือกแจ่วบองที่ปรุงสุกหรือผ่านการต้มก่อน จะช่วยลดโอกาสการติดโรคพยาธิใบไม้ตับได้
ภาพจาก กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข
