โรคหลอดเลือดสมอง รู้ทันอาการ สาเหตุ และวิธีรักษาก่อนสายเกินไป

          โรคหลอดเลือดสมอง คือ ภาวะสมองขาดเลือดจากหลอดเลือดตีบหรืออุดตัน หรือเกิดภาวะเลือดออกในสมองจากหลอดเลือดแตก ทำให้เซลล์สมองขาดออกซิเจนและเสียหาย โดยอาการทางระบบประสาทจะแตกต่างกันตามตำแหน่งสมองที่ได้รับผลกระทบ

          เหตุผลที่ต้องรีบรักษา เพราะยิ่งสมองขาดเลือดนาน เนื้อสมองยิ่งเสียหายเพิ่มขึ้น โดยการรักษาบางวิธีมีข้อจำกัดด้านเวลา ผู้ที่มีอาการสงสัยจึงควรไปโรงพยาบาลทันที ไม่ควรรอดูอาการเอง

• ความดันโลหิตสูง : เพิ่มความเสี่ยงทั้งหลอดเลือดตีบและหลอดเลือดแตก
• ไขมันในเลือดสูง : มีส่วนทำให้หลอดเลือดตีบแคบจากการสะสมของไขมัน
• โรคเบาหวาน : ส่งผลต่อสุขภาพของหลอดเลือดในระยะยาว
• ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ : โดยเฉพาะ Atrial Fibrillation อาจทำให้เกิดลิ่มเลือดและเดินทางไปอุดหลอดเลือดสมอง
• การสูบบุหรี่ : เพิ่มความเสี่ยงต่อความผิดปกติของหลอดเลือด
• การไม่ออกกำลังกายและภาวะอ้วน : เชื่อมโยงกับปัจจัยเสี่ยงของโรคหัวใจและหลอดเลือดหลายด้าน 

• ใบหน้าเบี้ยวหรือมุมปากตก
• แขนหรือขาอ่อนแรง ชา โดยเฉพาะเพียงข้างเดียว
• พูดไม่ชัด พูดไม่ได้ หรือนึกคำพูดไม่ออก
• ฟังหรือเข้าใจคำพูดได้ผิดปกติ
• มองเห็นผิดปกติหรือเห็นภาพซ้อน
• เดินเซ เสียการทรงตัว หรือเวียนศีรษะเฉียบพลัน
• ปวดศีรษะรุนแรงเฉียบพลัน โดยเฉพาะเมื่อสงสัยภาวะเลือดออกในสมอง

• โรค Stroke : เกิดจากความผิดปกติของหลอดเลือด ทำให้อาการทางระบบประสาทมักเกิดขึ้นอย่างเฉียบพลัน เช่น แขนขาอ่อนแรง หน้าเบี้ยว หรือพูดไม่ชัด
• อัลไซเมอร์ : เป็นโรคสมองเสื่อมที่ดำเนินโรคแบบค่อยเป็นค่อยไป อาการเด่นมักเริ่มจากความจำและความสามารถด้านการคิดที่ลดลง ก่อนรุนแรงขึ้นตามระยะของโรค จึงไม่ได้มีลักษณะเกิดทันทีแบบ Stroke 

• ยาละลายลิ่มเลือดทางหลอดเลือดดำ : ใช้ในผู้ป่วยเส้นเลือดสมองตีบที่มีข้อบ่งชี้และมาถึงโรงพยาบาลภายในช่วงเวลาที่กำหนด
• การนำลิ่มเลือดออกผ่านสายสวน : พิจารณาในผู้ป่วยที่มีหลอดเลือดสมองขนาดใหญ่อุดตันและเข้าเกณฑ์การรักษา
• การรักษาภาวะเลือดออกในสมอง : อาจใช้ยา การควบคุมความดัน การผ่าตัด หรือการรักษาผ่านสายสวน ขึ้นอยู่กับสาเหตุและตำแหน่งเลือดออก
• ยาป้องกันการเกิดซ้ำ : เช่น ยาต้านเกล็ดเลือด ยาต้านการแข็งตัวของเลือด หรือยาควบคุมปัจจัยเสี่ยง ตามการประเมินของแพทย์
• การฟื้นฟูสมรรถภาพ : กายภาพบำบัด กิจกรรมบำบัด ฝึกการพูด และประเมินการกลืน เพื่อช่วยให้ผู้ป่วยกลับไปทำกิจวัตรประจำวันได้มากขึ้น

          การดูแลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง ต้องอาศัยความรวดเร็วในการวินิจฉัย และการทำงานร่วมกันของทีม โดยโรงพยาบาลจุฬาภรณ์มีความพร้อมด้านอายุรแพทย์ระบบประสาท ศัลยแพทย์ระบบประสาท รังสีแพทย์ระบบประสาท รวมถึงเครื่องมือสำหรับการตรวจวินิจฉัย เช่น CT และ MRI เพื่อช่วยประเมินความผิดปกติและวางแผนการรักษาโรคหลอดเลือดสมองตามความเหมาะสมของผู้ป่วยแต่ละราย

          นอกจากนี้ยังมีการดูแลต่อเนื่องในระยะฟื้นฟูร่วมกับทีมเวชศาสตร์ฟื้นฟู นักกายภาพบำบัด และนักกิจกรรมบำบัด เพื่อช่วยฟื้นความสามารถด้านการเคลื่อนไหวและการทำกิจวัตรประจำวัน การได้รับการประเมินและรักษาอย่างรวดเร็วตั้งแต่เริ่มมีสัญญาณเตือนโรคหลอดเลือดสมอง จึงเป็นสิ่งสำคัญต่อการลดความเสียหายของสมองและภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้น