หมอสุรัตน์ เผยอาการคนได้รับพิษจากสารหนู ต้องมีอาการยังไงบ้าง หลังช่วงนี้เป็นข่าวเยอะ พร้อมแนวทางป้องกันเบื้องต้น

ภาพประกอบไม่เกี่ยวข้องกับข้อมูล
ช่วงนี้มีข่าวเรื่องการได้รับพิษจากสารหนูเพียบ ทำให้หลายคนเป็นห่วงเรื่องอาหารการกินว่าจะมีสารพิษไหม เรื่องนี้เราควรป้องกันอย่างไรดี
วันที่ 16 พฤศจิกายน 2569 เฟซบุ๊ก สาระสมองกับ อจ.หมอสุรัตน์ มีการโพสต์ถึงประสบการณ์การเจอคนไข้ที่ได้รับพิษจากสารหนู เป็นอย่างไร สรุปได้ดังนี้
อาการคนได้รับพิษสารหนู
มีอาการชาปลายมือเท้าหาเหตุไม่ได้ เรียกได้ว่า เส้นประสาทส่วนปลายผิดปกติ (peripheral neuropathy) ปวดแสบปวดร้อน ทรมาน รักษากระดูกทับเส้นตั้งนาน ในที่สุดอ่อนแรง แล้วก็พบว่า เกิดจากสารหนูจากการทำงานเหมือง อาการนอกจากชา ปวดร้อนปลายมือเท้า ยังมีอาการความจำเสื่อม สมองทึบ เกิดขึ้นได้
สารหนูคืออะไร
สารหนูเป็นธาตุกึ่งโลหะที่พบได้ตามธรรมชาติ แต่สามารถเข้าสู่สิ่งแวดล้อมเพิ่มขึ้นจากกิจกรรมของมนุษย์ เช่น การทำเหมืองแร่
สารหนูมีหลายรูปแบบ โดยเฉพาะ inorganic arsenic ซึ่งมีความเป็นพิษสูงและเป็นสารก่อมะเร็งในมนุษย์
การได้รับสารหนูเรื้อรัง (chronic arsenic exposure) แตกต่างจากการได้รับพิษเฉียบพลัน เพราะอาจไม่มีอาการชัดเจนเป็นเวลาหลายเดือนหรือหลายปี ก่อนจะเริ่มปรากฏความผิดปกติของอวัยวะต่าง ๆ เรียกว่ามันสะสม
นอกจากสมอง เส้นประสาท ระบบอื่นในร่างกายก็โดนไม่ใช่ย่อย
มะเร็งอันนี้น่ากลัว
องค์การอนามัยโลก ยืนยันว่า สารหนูอนินทรีย์เป็นสารก่อมะเร็งในมนุษย์ โดยเฉพาะมะเร็งผิวหนัง ปอด และกระเพาะปัสสาวะ ความเสี่ยงอาจเพิ่มขึ้นจากการได้รับสารต่อเนื่องเป็นเวลานาน
จะไปรู้ได้ไง ภัยเงียบ ศัตรูที่หลบซ่อน ไม่ตรวจก็ไม่เจอ
แต่ต้องเข้าใจนิดว่า การตรวจพบสารหนูในร่างกายไม่ได้เท่ากับการวินิจฉัยว่าเป็นโรคพิษสารหนู
การตรวจปัสสาวะควรพิจารณาชนิดของสารหนูด้วย เพราะสารหนูอินทรีย์จากอาหารทะเลบางชนิดสามารถทำให้ค่า total urinary arsenic สูงได้ โดยไม่ได้สะท้อนความเป็นพิษเท่ากับสารหนูอนินทรีย์ การตรวจแบบ arsenic speciation จึงมีประโยชน์ในผู้ที่มีผลผิดปกติ
ประชาชนควรป้องกันตัวอย่างไร ?
- สิ่งสำคัญที่สุดคือการลดการได้รับสารตั้งแต่ต้นทาง ไม่ใช่รอให้มีอาการแล้วจึงรักษา
- ใช้น้ำดื่มและน้ำประกอบอาหารจากแหล่งที่ได้รับการยืนยันว่าปลอดภัย โดยเฉพาะในพื้นที่ประกาศเฝ้าระวัง
- ไม่ใช้น้ำจากแม่น้ำที่ตรวจพบการปนเปื้อนมาดื่มหรือประกอบอาหารโดยตรง และจำไว้ว่าการต้มน้ำไม่สามารถกำจัดสารหนูได้
- ระมัดระวังการบริโภคสัตว์น้ำและผลผลิตจากพื้นที่เสี่ยง จนกว่าจะมีผลตรวจยืนยันความปลอดภัย
- ผู้ที่ใช้น้ำจากแหล่งเสี่ยงต่อเนื่องควรปรึกษาแพทย์หรือหน่วยงานสาธารณสุขเพื่อประเมินประวัติการสัมผัสและความจำเป็นในการตรวจสุขภาพ
สิ่งที่น่ากังวลที่สุดอาจไม่ใช่ข่าววันนี้
สารหนูเป็นตัวอย่างสำคัญของปัญหาสุขภาพจากสิ่งแวดล้อมที่ผลกระทบอาจปรากฏช้ากว่าการปนเปื้อนหลายปี
การตรวจน้ำเพียงครั้งเดียวไม่เพียงพอที่จะบอกความเสี่ยงตลอดชีวิต และการที่ประชาชนยังไม่มีอาการก็ไม่ได้ยืนยันว่าปลอดภัยจากผลกระทบระยะยาว
สิ่งแวดล้อมคือความรับผิดชอบในการทำงานของรัฐบาล ที่ต้องรวดเร็วและยั่งยืน
