ฝีดาษลิงที่เป็นข่าวช่วงนี้อาจทำให้คนที่มีตุ่มขึ้นบนผิวหนังโดยไม่รู้สาเหตุรู้สึกกังวลขึ้นมาได้ แต่จริง ๆ แล้ว ผื่นหรือตุ่มที่ขึ้นก็เป็นสัญญาณของโรคอื่น ๆ ได้อีกหลายโรค ช่วงนี้โรคระบาดมาต่อ ๆ กันไม่มีพัก และไม่ว่าจะเป็นโควิด 19 หรือฝีดาษลิง ก็เจออาการตุ่มหรือผื่นขึ้นได้ทั้งคู่ หรืออย่างที่มีข่าวเจอผู้ต้องสงสัยฝีดาษลิง แต่ตรวจแล้วกลับพบว่าเป็นโรคเริม เป็นต้น ซึ่งก็หมายความว่า ตุ่มที่ขึ้นบนร่างกาย ต้องสงสัยได้หลายโรคจริง ๆ ดังนั้น ตุ่มบนผิวหนังเราบอกโรคอะไรกันแน่ ลองมาเช็กดูให้ดี ๆ แผลพุพอง จัดเป็นโรคผิวหนังอักเสบติดเชื้อชนิดหนึ่ง อาจเกิดจากเชื้อแบคทีเรีย เชื้อรา หรือเชื้อไวรัสก็ได้ โดยจะมีอาการเป็นผื่นแดงเล็ก ๆ คัน ซึ่งจู่ ๆ ก็ขึ้นมาบนร่างกายอย่างไม่ทราบสาเหตุ และส่วนมากพบผื่นได้ที่ใบหน้า รอบ ๆ จมูก ตามด้วยผื่นที่แขน ขา หากแกะหรือเกาแผลจะอักเสบกลายเป็นตุ่มน้ำพองใส และหากแผลแตกจะมีน้ำเหลืองไหล พื้นแผลเป็นสีแดง และพอแผลแห้งก็อาจเกิดแผลตกสะเก็ดสีเหลืองลามไปพุพองบริเวณอื่นได้ ดังนั้นควรรีบไปพบแพทย์ก่อนอาการจะหนัก โรคกลาก เกิดจากเชื้อรากลุ่มเดอร์มาโตไฟต์ (Dermatophyte) ติดต่อกันง่าย จากสัตว์เลี้ยงอย่างสุนัขและแมวก็เป็นพาหะได้ โดยลักษณะกลากจะเป็นผื่นสีแดง ทรงวงกลมหรือวงแหวนที่ขยายวงกว้างออกไปเรื่อย ๆ และอาจมีตุ่มน้ำใสเล็ก ๆ หรือมีขุยสีขาวบาง ๆ ที่ขอบ ซึ่งจะพ่วงมากับอาการคันมาก ในบางคนอาจเป็นตุ่มหนองด้วย โดยกลากเกิดขึ้นได้กับหลายส่วนในร่างกาย ทั้งหนังศีรษะ ตามลำตัว ส่วนที่อับชื้นต่าง ๆ เช่น ขาหนีบ ที่เรียกว่าสังคัง นิ้วเท้า ที่เรียกว่าฮ่องกงฟุต หรือที่เล็บก็เป็นกลากได้เช่นกัน และด้วยความที่กลากเป็นโรคที่ติดต่อกันง่าย ดังนั้นควรรีบรักษาให้หายโดยไว จะได้ไม่นำไปติดคนอื่นนะคะ แม้จะชื่อคล้าย ๆ กัน แต่โรคหัดเยอรมันจะเกิดจากเชื้อไวรัส Rubella ซึ่งเป็นคนละตัวกับโรคหัดนะคะ ส่วนลักษณะอาการก็จะแตกต่างกันบ้างเล็กน้อย โดยส่วนใหญ่จะเริ่มมีไข้ต่ำ ๆ ไม่เกิน 38 องศาเซลเซียส มีอาการปวดหัว ต่อมน้ำเหลืองที่คอโต ตาแดง ปวดข้อ โดยหลังจากเริ่มมีไข้ได้ 2-3 วัน จะเริ่มมีตุ่มนูนหรือผื่นแดง ๆ เกิดขึ้นที่ใบหน้า จากนั้นจะค่อย ๆ ลามลงไปตามลำตัวและแขน แต่ผื่นจะน้อยกว่าและหายเร็วกว่าหัด เช่น ผื่นที่ใบหน้าเริ่มหายแล้ว จึงเริ่มมีผื่นขึ้นที่แขนและขา หูดข้าวสุก (Molluscum Contagiosum) เกิดจากเชื้อไวรัสกลุ่ม Poxviridae เป็นหูดที่มีลักษณะเป็นตุ่มเล็ก ๆ สีแดง และมีสารคล้ายข้าวสารอยู่ข้างใน ลักษณะเป็นรูปทรงโดมและเห็นเป็นจุดบุ๋มตรงกลาง คล้ายเม็ดสิวแต่ไม่มีการอักเสบ ถ้าบีบก็จะมีสารสีขาวข้นไหลออกมา จึงเรียกกันว่าหูดข้าวสุก ทั้งนี้ หูดข้าวสุกเกิดได้กับทุกเพศทุกวัย ในเด็กจะพบได้บ่อยบริเวณข้อพับแขน ขา และลำตัว ในผู้ใหญ่จะพบเฉพาะอวัยวะเพศ จึงนับว่าหูดข้าวสุกเป็นโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์โรคหนึ่งด้วย สำหรับใครที่มีผื่นแดง หรือตุ่มนูนแดงขึ้นบนผิวหนัง และคันมาก หรือมีตุ่มน้ำใสที่พอแตกจะมีน้ำเหลืองไหลเยิ้มออกมาด้วย พอแห้งก็กลายเป็นสะเก็ดแข็งติดผิว ต้องสงสัยไว้ก่อนเลยว่าอาจเป็นโรคภูมิแพ้ผิวหนัง และหากเป็นเรื้อรัง ผิวตรงนั้นจะมีลักษณะเป็นแผ่นหนา แข็ง มีขุย โดยในผู้ใหญ่จะพบมากในบริเวณข้อพับแขน ข้อพับขา คอ ใบหน้า และผิวหนังที่มีการเสียดสีมาก ๆ แต่ในเด็กจะพบได้มากบริเวณใบหน้าและศีรษะ โรคนี้เกิดได้จากกรรมพันธุ์ หรือเป็นคนที่มีผิวแพ้ง่ายเป็นทุนเดิมอยู่แล้ว เช่น เมื่อเจอละอองเกสร สภาพอากาศร้อนจัด เหงื่อออก หรือเย็นจัดจนผิวแห้งแตก หรือเปลี่ยนยี่ห้อสบู่ แชมพู ผงซักฟอก ก็จะทำให้เกิดอาการระคายเคืองผิว คัน หรือมีผื่นตุ่มที่ผิวหนังได้ อย่างไรก็ตาม ตุ่มที่ขึ้นบนผิวหรือผื่นตามผิวหนังอาจบอกได้อีกหลายโรคที่เราไม่ได้กล่าวถึง เพราะสาเหตุของการเกิดมีหลากหลายมาก ๆ ดังนั้นหากพบตุ่มหรือผื่นที่ไม่รู้ที่มา และลองรักษาเองแล้วไม่หาย แนะนำให้ไปพบแพทย์ผิวหนังเพื่อวินิจฉัยอาการจะดีกว่า โรคผิวหนังอักเสบติดเชื้อ มีอะไรบ้าง ผื่นคันแบบนี้ป่วยโรคอะไร มีตุ่มใส ๆ หรือตุ่มเล็ก ๆ ขึ้นที่เปลือกตา ขอบตา ผิดปกติไหม เชื้อราแมว ทาสแมวต้องระวัง ติดแล้วอาจเป็นโรคผิวหนัง คันไปทั้งตัว โรคผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง คัน ผิวแพ้ง่าย ดูแลอย่างไรไม่ให้ผื่นเห่อ ขอบคุณภาพจาก : กรมควบคุมโรค, สมาคมแพทย์ผิวหนังแห่งประเทศไทย ขอบคุณข้อมูลจาก : โรงพยาบาลยันฮี, โรงพยาบาลจุฬาภรณ์ สภากาชาดไทย, โรงพยาบาลวิชัยเวช, คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล