ไขมัน LDL สูงทั้งที่ผอม เปิด 6 สาเหตุไขมันในเลือดสูง

ไขมันในเลือดสูง โดยเฉพาะค่า LDL เกิดจากอะไรได้บ้าง อย่าเพิ่งคิดว่าตัวผอมแล้วจะไม่เสี่ยง เพราะคนผอมหลายกลับคนมีคอเลสเตอรอลสูงกว่าที่คิด

หุ่นก็ผอม น้ำหนักก็ไม่เกิน กินอะไรก็คงไม่เป็นไร ! ถ้ายังคิดแบบนี้ ผลตรวจสุขภาพอาจทำให้เราต้องประหลาดใจก็ได้ เพราะรูปร่างภายนอกไม่ได้บอกระดับไขมันในเลือดเสมอไป คนผอมก็มีคอเลสเตอรอลชนิดไม่ดี หรือ LDL สูงได้เช่นกัน และอาจไม่รู้ตัวมาก่อนด้วยซ้ำ ลองมาดูกันว่า ทำไมคนผอมจึงมีไขมันในเลือดสูงได้

LDL คืออะไร อันตรายแค่ไหน

LDL หรือ Low-Density Lipoprotein เป็นตัวพาคอเลสเตอรอลไปยังเซลล์ต่าง ๆ ในร่างกาย จึงมักถูกเรียกว่า "คอเลสเตอรอลชนิดไม่ดี" แม้ร่างกายยังจำเป็นต้องใช้คอเลสเตอรอล แต่ถ้ามี LDL มากเกินไป ก็อาจสะสมเป็นคราบพลัคตามผนังหลอดเลือด ทำให้หลอดเลือดตีบหรืออุดตัน และเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคหลอดเลือดหัวใจ หัวใจวาย และโรคหลอดเลือดสมองได้

ทั้งนี้ โดยทั่วไป ค่า LDL ที่เหมาะสมสำหรับผู้ใหญ่ควรต่ำกว่า 100 มิลลิกรัมต่อเดซิลิตร (mg/dL) และตั้งแต่ 190 mg/dL ขึ้นไปถือว่าสูงมาก อย่างไรก็ตาม เป้าหมายของแต่ละคนอาจไม่เท่ากัน คนที่มีโรคหัวใจและหลอดเลือดหรือมีความเสี่ยงสูงอาจต้องควบคุม LDL ให้ต่ำกว่านี้ตามคำแนะนำของแพทย์

ผอมแต่ไขมัน LDL สูง เพราะอะไร

มีหลายปัจจัยที่ทำให้คนผอมอาจมีไขมัน LDL สูง ดังนี้

1. ไขมันในเลือดสูงจากพันธุกรรม

บางคนมีไขมันในเลือด LDL สูงมาตั้งแต่อายุยังน้อย แม้น้ำหนักปกติ ออกกำลังกายสม่ำเสมอ และแทบไม่ได้กินอาหารที่มีไขมันอิ่มตัวสูงเลย สาเหตุอาจมาจากยีนที่ทำให้ร่างกายกำจัด LDL ออกจากเลือดได้ไม่ดี โดยหนึ่งในภาวะที่พบได้คือ ภาวะคอเลสเตอรอลสูงจากพันธุกรรม หรือ Familial Hypercholesterolemia (FH) หากปล่อยไว้โดยไม่ได้รับการดูแล อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือดก่อนวัยได้

ดังนั้น ลองนึกดูว่า คนในครอบครัวมีใคร LDL สูงมาก หรือเป็นโรคหัวใจและหลอดเลือดตั้งแต่อายุยังน้อยหรือไม่ ถ้ามี ควรบอกแพทย์ตอนตรวจสุขภาพ เพราะประวัติครอบครัวอาจช่วยชี้เบาะแสได้ว่า LDL ที่สูงนั้นเกี่ยวข้องกับพันธุกรรมหรือเปล่า

2. กินไม่เยอะ แต่เลือกกินผิด

คนผอมบางคนกินไม่มาก น้ำหนักจึงไม่ขึ้น แต่สัดส่วนอาหารที่กินเป็นประจำอาจมีไขมันอิ่มตัวสูง เช่น เบเกอรี่ ของทอด ชีส เนื้อสัตว์ติดมัน กะทิ และอาหารแปรรูปบางชนิด ประเด็นจึงไม่ใช่แค่กินมากหรือกินน้อย แต่อยู่ที่ว่าในแต่ละวันเลือกกินอะไรบ่อย ๆ เพราะอาหารกลุ่มนี้มีส่วนทำให้ระดับ LDL สูงขึ้นได้

3. กินคีโตหรืออาหารสูตรไขมันสูง

หลายคนควบคุมอาหารแบบเข้มงวด เช่น ลดคาร์โบไฮเดรตลงมาก หรือกินคีโตเจนิก (Ketogenic diet) ซึ่งเน้นอาหารที่มีไขมันสูง แม้รูปแบบการกินเช่นนี้อาจช่วยลดน้ำหนักได้ในบางคน แต่หากเลือกกินไขมันอิ่มตัวจากเนื้อสัตว์ติดมัน เนย ชีส กะทิ หรือผลิตภัณฑ์นมไขมันสูงเป็นหลัก ก็อาจทำให้ LDL เพิ่มขึ้นได้ อย่างไรก็ตาม ร่างกายของแต่ละคนตอบสนองต่ออาหารคีโตไม่เหมือนกัน หากตรวจพบว่า LDL สูงขึ้นหลังเปลี่ยนรูปแบบการกิน ควรปรึกษาแพทย์หรือนักกำหนดอาหารเพื่อช่วยปรับเมนูให้เหมาะสม

4. ผอมแต่ไม่ค่อยได้ขยับ

รูปร่างผอมไม่ได้บอกว่าเรามีความฟิตหรือมวลกล้ามเนื้อเพียงพอ บางคนตัวผอมเพราะกินน้อยหรือเป็นคนรูปร่างเล็กอยู่แล้ว แต่ต้องนั่งทำงานหน้าจอนาน ๆ เดินน้อย และแทบไม่ได้ออกกำลังกาย พฤติกรรมเหล่านี้มีส่วนทำให้ระดับไขมันในเลือดไม่เหมาะสมได้ โดยเฉพาะ HDL (ไขมันดี) ที่มักลดลง และไตรกลีเซอไรด์ที่อาจสูงขึ้น ส่วน LDL แม้การออกกำลังกายจะช่วยได้บ้าง แต่ผลโดยตรงมักไม่มากเท่าการปรับอาหาร

ยิ่งไปกว่านั้น แม้น้ำหนักปกติหรือแขนขาเล็ก ก็ยังอาจมีไขมันสะสมบริเวณหน้าท้องและรอบอวัยวะภายใน โดยเฉพาะคนที่มีกล้ามเนื้อน้อยและไม่ค่อยเคลื่อนไหว ดังนั้น อย่าดูเฉพาะตัวเลขบนตาชั่ง แต่ควรสังเกตรอบเอวและดูผลตรวจสุขภาพควบคู่กันด้วย

5. มีพฤติกรรมเสี่ยงโดยไม่รู้ตัว

น้ำหนักไม่ขึ้น ไม่ได้หมายความว่าพฤติกรรมที่ทำอยู่จะไม่กระทบระดับคอเลสเตอรอล เช่น การสูบบุหรี่ที่อาจทำให้ไขมันดี HDL ลดลง และ LDL สูงขึ้น รวมถึงความเครียดเรื้อรังและการพักผ่อนไม่เพียงพอ ซึ่งสัมพันธ์กับระดับคอเลสเตอรอลที่เพิ่มขึ้นได้เช่นกัน

6. มีโรคประจำตัวหรือใช้ยาบางชนิด

LDL สูงอาจไม่ได้เกิดจากอาหารหรือพฤติกรรมเพียงอย่างเดียว แต่อาจเกี่ยวข้องกับโรคหรือภาวะบางอย่าง เช่น ภาวะไทรอยด์ต่ำ โรคไตเรื้อรัง กลุ่มอาการถุงน้ำหลายใบในรังไข่ รวมถึงการใช้ยาบางชนิด เช่น สเตียรอยด์ ยาขับปัสสาวะ ยากดภูมิคุ้มกัน และยารักษาโรคบางกลุ่ม

หาก LDL สูงทั้งที่ปรับอาหารและออกกำลังกายแล้ว หรือค่าคอเลสเตอรอลเปลี่ยนไปหลังเริ่มใช้ยา ไม่ควรหยุดยาเอง แต่ควรปรึกษาแพทย์เพื่อหาสาเหตุและประเมินแนวทางดูแลที่เหมาะสม

ผอมแต่ LDL สูง ควรทำอย่างไร

หากผลตรวจสุขภาพพบว่า LDL สูง อย่าเพิ่งโทษตัวเองหรือโทษอาหารเพียงมื้อเดียว เพราะระดับคอเลสเตอรอลเกิดได้จากหลายสาเหตุ ลองเริ่มดูแลตัวเองตามแนวทางต่อไปนี้เลย

ดูผลตรวจในภาพรวม : ทั้ง LDL, HDL, ไตรกลีเซอไรด์ และคอเลสเตอรอลรวม พร้อมเปรียบเทียบกับผลตรวจครั้งก่อน เพื่อนำไปประกอบการประเมินร่วมกับแพทย์
ถามประวัติคนในครอบครัว : ดูว่ามีใคร LDL สูงมาก หรือเป็นโรคหัวใจและหลอดเลือดก่อนวัยหรือไม่ เพราะการที่มีไขมันสูงอาจมาจากพันธุกรรม
ปรับอาหารที่กินเป็นประจำ : โดยลดไขมันอิ่มตัวและไขมันทรานส์จากเนื้อสัตว์ติดมัน ของทอด เบเกอรี่ ชีส กะทิ และอาหารแปรรูปบางชนิด แล้วเลือกเนื้อไม่ติดมัน ผัก ผลไม้ ธัญพืชไม่ขัดสี ถั่ว และอาหารที่มีใยอาหารมากขึ้น
ออกกำลังกายและขยับร่างกายให้บ่อยขึ้น : โดยเฉพาะคนที่ต้องนั่งทำงานเป็นเวลานาน แม้น้ำหนักจะอยู่ในเกณฑ์ปกติก็ตาม
ลดพฤติกรรมเสี่ยงต่อสุขภาพหัวใจ : เช่น สูบบุหรี่ ดื่มแอลกอฮอล์มากเกินไป นั่งนาน และนอนหลับไม่เพียงพอ
พบแพทย์หาก LDL สูงมากหรือมีประวัติครอบครัว : เพราะอาจต้องตรวจหาสาเหตุเพิ่มเติมและพิจารณาการรักษาที่เหมาะสม อย่างไรก็ตาม ไม่ควรหยุดยาหรือปรับยาลดไขมันด้วยตัวเอง

ไขมันในเลือดสูงมักไม่แสดงอาการ วิธีเดียวที่จะรู้ได้คือการตรวจเลือด ดังนั้น อย่าปล่อยให้รูปร่างผอมกลายเป็นเหตุผลที่ทำให้ชะล่าใจ เพราะสุขภาพหลอดเลือดไม่ได้วัดกันที่ตัวเลขบนตาชั่งเท่านั้น

บทความที่เกี่ยวข้องกับไขมันในเลือด

ขอบคุณข้อมูลจาก : heart.org, timesofindia.indiatimes.com, nhlbi.nih.gov (1), (2), dietdoctor.com

ตัวผอม กินน้อย แต่ทำไมไขมัน LDL ยังสูง เช็ก 6 สาเหตุที่ไม่ใช่แค่เรื่องกิน !