5 นิสัย ทำไตเสื่อมไวไม่รู้ตัว ชี้สิ่งเล็ก ๆ ที่ทำซ้ำทุกวัน ทำไตเสื่อมเร็วกว่าคนอื่นเป็น 10 ปี แนะนำสิ่งง่าย ๆ ที่ควรทำ ปรับได้เลยตั้งแต่วันนี้
เมื่อวันที่ 3 มกราคม 2569 นพ.เจษฎ์ บุณยวงศ์วิโรจน์ หรือ "หมอเจด" รองผู้อำนวยการโรงพยาบาลมหาราช นครราชสีมา โพสต์เฟซบุ๊กให้ความรู้ เกี่ยวกับเรื่องไตเสื่อม ซึ่งหลายคนคิดว่าเป็นเรื่องของคนแก่หรือคนเป็นเบาหวาน แต่จริง ๆ แล้วพฤติกรรมในชีวิตประจำวันของเราเองนี่แหละ ที่ค่อย ๆ ทำลายไตแบบไม่รู้ตัว
ไต เป็นอวัยวะสำคัญ ทำหน้าที่กรองของเสียวันละกว่า 180 ลิตร แต่พอรับภาระหนักทุกวัน โดยไม่เคยพักหรือบำรุง อีกไม่นานก็เริ่มพัง เสื่อมก่อนวัยได้ และนี่คือพฤติกรรมที่เร่งให้ไตพังเร็ว ต้องรีบเลิกให้ไว
1. ดื่มน้ำน้อยเกินไป
คนส่วนใหญ่ดื่มน้ำไม่ถึง 1 ลิตรต่อวัน พอร่างกายขาดน้ำ ไตต้องกรองของเสียเข้มข้นมากขึ้น ทำให้เซลล์ไตอักเสบ เสื่อมเร็วกว่าปกติ แนะนำว่าควรดื่มน้ำให้ถึงวันละ 1.5 - 2 ลิตร (หรือมากกว่านั้นถ้าเป็นคนเหงื่อออกเยอะ) ดูง่าย ๆ ปัสสาวะควรสีใสจาง ไม่เหลืองเข้ม ไตจะได้พักงาน ไม่ต้องกรองหนักเกินไปทุกวัน
2. ชอบกินเค็ม โดยไม่รู้ตัว
พวกซอส น้ำปลา น้ำจิ้ม อาหารแปรรูป และขนมกรุบกรอบนี่ตัวดี พวกนี้เต็มไปด้วยโซเดียมที่สะสมในไต เมื่อร่างกายต้องขับโซเดียมออกตลอดเวลา ความดันจะสูงขึ้น และไปทำลายหลอดเลือดฝอยในไต
ลองลดเครื่องปรุงครึ่งหนึ่งก่อน เช่น ตักน้ำปลาแค่ครึ่งช้อน หลีกเลี่ยงอาหารแปรรูป และดูฉลาก "โซเดียมน้อยกว่า 140 มก." แค่เริ่มลดเค็มวันนี้ ไตจะขอบคุณทันที
3. ดื่มกาแฟ - ชานม - น้ำหวาน ทุกวัน
รสหวานที่คิดว่า "ช่วยตาสว่าง" จริง ๆ แล้วทำให้ไตทำงานหนัก น้ำตาลส่วนเกินจะเปลี่ยนเป็นกรดไขมันในเลือด และเมื่อมีเบาหวานแฝง ไตก็จะรับภาระกรองน้ำตาลมากขึ้นเรื่อย ๆ
ลองจำกัดเครื่องดื่มหวานวันละไม่เกิน 1 แก้ว หรือเปลี่ยนเป็นกาแฟดำไม่ใส่น้ำตาล หรือชาสมุนไพรแทน ลดน้ำตาลทีละวัน ไตจะเริ่มฟื้นกำลังกลับมา
4. นอนดึก เครียดสะสม จนฮอร์โมนรวน
ตอนกลางคืน ไตต้องใช้เวลาซ่อมเซลล์ที่กรองของเสีย แต่ถ้าเรานอนน้อย หรือเครียดเรื้อรัง ร่างกายจะหลั่งคอร์ติซอลสูงขึ้น ทำให้ความดันสูง จนไตเสื่อมไว
แนะนำว่าให้พยายามเข้านอนก่อนเที่ยงคืน และทำกิจกรรมลดเครียด เช่น เดินช้า ๆ สูดลมหายใจ หรือฟังเพลงก่อนนอน เพราะแค่ "หลับดี" ไตก็ได้ซ่อมตัวเองโดยไม่ต้องใช้ยาเลย
5. โปรตีนเกินโดยไม่รู้ตัว
คนที่ลดคาร์บหรือกินเวย์โปรตีนบ่อย ๆ ถ้าปริมาณมากเกิน 2 กรัม/นน.ตัว/วัน จะทำให้ของเสียไนโตรเจนคั่งในเลือด ไตต้องกรองเพิ่ม แนะนำว่าควรกินโปรตีนให้พอดีกับกิจกรรม และถ้ามีโรคประจำตัว เช่น เบาหวาน ความดัน ควรปรึกษาแพทย์ก่อนเสริมโปรตีนหรือเวย์ทุกครั้ง
ไตไม่ได้พังในวันเดียว แต่พังเพราะสิ่งเล็ก ๆ ที่เราทำซ้ำทุกวัน ตั้งแต่น้ำไม่พอ เค็มไป หวานเกิน หรือพักผ่อนไม่พอ ถ้าเริ่มปรับวันนี้ แค่ดื่มน้ำให้พอ, ลดเค็ม, เลี่ยงเครื่องดื่มที่ไม่จำเป็น, พักให้พอ ไตก็ยังกลับมาแข็งแรงได้ จำไว้ว่า "ไตไม่มีอะไหล่" อย่ารอให้เสื่อมก่อนแล้วค่อยดูแลนะ
