โรคข้อเข่าเสื่อม สาเหตุ อาการ และแนวทางรักษามีอะไรบ้าง ?

          โรคข้อเข่าเสื่อม คืออะไร สังเกตอาการได้อย่างไร หากผู้สูงอายุในบ้านเริ่มปวดเข่า เดินลำบาก หรือเคลื่อนไหวไม่คล่อง อย่าปล่อยไว้ ลองมาทำความรู้จักโรคนี้ พร้อมศึกษาแนวทางรักษาก่อนอาการลุกลาม

          โรคข้อเข่าเสื่อม เป็นโรคที่พบได้บ่อยในกลุ่มผู้สูงอายุ รวมถึงผู้ที่ใช้งานข้อเข่าอย่างหนักเป็นเวลานาน โดยเกิดจากความเสื่อมของกระดูกอ่อนผิวข้อเข่า จนทำให้กระดูกบริเวณข้อเกิดการเสียดสีกัน ส่งผลให้เกิดอาการปวด บวม ข้อฝืด และเคลื่อนไหวได้ลำบาก โรคข้อเข่าเสื่อมส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตและการใช้ชีวิตประจำวันได้อย่างชัดเจน หากไม่ได้รับการรักษาอย่างเหมาะสม อาการเข่าเสื่อมอาจรุนแรงจนกระทบต่อการเดินหรือการทรงตัวในระยะยาวได้ 

          โรคข้อเข่าเสื่อม หรือ Knee Osteoarthritis (OA Knee) คือ ภาวะที่เกิดจากการเสื่อมสภาพของกระดูกอ่อนบริเวณข้อเข่า (Articular Cartilage) ทำให้ผิวข้อที่เคยเรียบและยืดหยุ่นเกิดการสึกหรอ เมื่อกระดูกอ่อนลดลง กระดูกเข่าจะเสียดสีกันโดยตรง ส่งผลให้เกิดอาการปวดข้อเข่า ข้อฝืด และการอักเสบภายในข้อ ในบางรายอาจมีการสร้างกระดูกงอก (Osteophyte) รอบข้อเข่าเพิ่มขึ้นร่วมด้วย

​​​​​​​          ข้อเข่าเสื่อม เป็นโรคข้อเข่าที่พบได้บ่อยที่สุดชนิดหนึ่งในกลุ่มโรคข้อเสื่อม โดยมักเกิดกับผู้ที่มีอายุเพิ่มขึ้น นอกจากนี้ยังสามารถพบได้ในผู้ที่มีน้ำหนักเกิน ผู้ที่เคยบาดเจ็บบริเวณเข่า หรือผู้ที่ใช้งานข้อเข่าหนักเป็นเวลานานเช่นกัน หากปล่อยไว้โดยไม่รักษาอาจทำให้ข้อเข่าผิดรูปและเคลื่อนไหวได้จำกัดมากขึ้น

     โรคข้อเข่าเสื่อมสามารถแบ่งความรุนแรงออกได้เป็น 4 ระยะหลัก ได้แก่

• ระยะที่ 1 ระยะเริ่มต้น (Minor Stage) กระดูกอ่อนเริ่มมีการเสื่อมเล็กน้อย ผู้ป่วยมักยังไม่มีอาการชัดเจน หรือมีเพียงอาการปวดเข่าเล็กน้อยหลังใช้งานหนัก อาการข้อเข่าเสื่อมในระยะแรกอาจพบเสียงดังกรอบแกรบเวลาขยับข้อเข่า
• ระยะที่ 2 ระยะปานกลาง (Mild Stage) เริ่มมีการสึกของกระดูกอ่อนมากขึ้น อาจมีอาการปวดข้อเข่าเวลาเดิน ขึ้น-ลงบันได หรือยืนนาน บางรายเริ่มมีอาการข้อฝืดหลังตื่นนอนหรือหลังนั่งนาน
• ระยะที่ 3 ระยะรุนแรง (Moderate Stage) กระดูกอ่อนผิวข้อสึกหรอชัดเจน กระดูกเข่าเริ่มเสียดสีกันมากขึ้น ทำให้มีอาการปวดเข่าบ่อย ข้อบวม เดินลำบาก และเคลื่อนไหวข้อเข่าได้ลดลง
• ระยะที่ 4 ระยะรุนแรงมาก (Severe Stage) กระดูกอ่อนข้อเข่าสึกจนเกือบหมด ช่องว่างระหว่างข้อแคบลงอย่างมาก ผู้ป่วยมักมีอาการปวดตลอดเวลา ข้อเข่าผิดรูป เดินลำบาก และอาจจำเป็นต้องรักษาด้วยการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม

     อาการข้อเข่าเสื่อมเกิดขึ้นได้หลายรูปแบบ โดยมักค่อย ๆ เป็นมากขึ้นตามระดับความเสื่อมของข้อเข่า ซึ่งอาการที่พบได้บ่อย ได้แก่

• ปวดข้อเข่า โดยเฉพาะเวลาเดิน ยืน หรือขึ้น-ลงบันได
• ข้อเข่าฝืดหลังตื่นนอน หรือหลังนั่งในท่าเดิมเป็นเวลานาน
• มีเสียงกรอบแกรบภายในข้อเข่าขณะเคลื่อนไหว
• มีอาการเข่าบวม แดง หรือรู้สึกร้อนบริเวณรอบข้อเข่า
• ตึงบริเวณเข่า เหยียดหรืองอเข่าได้ไม่สุด
• เดินลำบาก หรือรู้สึกไม่มั่นคงขณะเดิน
• ในรายที่อาการรุนแรงอาจพบข้อเข่าผิดรูปหรือขาโก่ง

     ข้อเข่าเสื่อม เกิดจากหลายปัจจัยร่วมกัน ทั้งด้านอายุ การใช้งานข้อเข่า และภาวะสุขภาพอื่น ๆ โดยสาเหตุสำคัญของโรคข้อเข่าเสื่อม มีดังนี้

• อายุที่เพิ่มขึ้น ทำให้กระดูกอ่อนเสื่อมตามธรรมชาติ
• น้ำหนักตัวมากหรือภาวะโรคอ้วน ทำให้ข้อเข่ารับน้ำหนักมากเกินไป
• การใช้งานข้อเข่าหนักเป็นเวลานาน เช่น ยกของหนัก นั่งยอง หรือคุกเข่าบ่อย
• การบาดเจ็บบริเวณข้อเข่า เช่น เอ็นฉีก หมอนรองกระดูกเข่าบาดเจ็บ
• ความผิดปกติของโครงสร้างข้อเข่าแต่กำเนิด
• พันธุกรรมหรือประวัติคนในครอบครัวเป็นโรคข้อเข่าเสื่อม
• โรคข้ออักเสบเรื้อรังบางชนิด เช่น Rheumatoid Arthritis
• กล้ามเนื้อรอบข้อเข่าอ่อนแรง ทำให้ข้อรับแรงกระแทกได้ไม่ดี

          ข้อเข่าเสื่อม รักษาได้หลายวิธีขึ้นอยู่กับระดับความรุนแรงของโรค อายุ และสุขภาพของผู้ป่วย โดยเป้าหมายหลักของการรักษาคือ ช่วยลดอาการปวด ชะลอความเสื่อม และฟื้นฟูการเคลื่อนไหวของข้อเข่า ดังนี้ 

• ปรับพฤติกรรมการใช้งานข้อเข่า ลดกิจกรรมที่เพิ่มแรงกดต่อข้อ
• ควบคุมน้ำหนักเพื่อลดภาระของกระดูกเข่า
• ทำกายภาพบำบัด (Physical Therapy) เพื่อเสริมความแข็งแรงของกล้ามเนื้อรอบเข่า
• ใช้ยาแก้ปวดหรือยาต้านการอักเสบตามคำแนะนำแพทย์
• ฉีดยาเข้าข้อเข่า เช่น Hyaluronic Acid Injection หรือ Platelet-Rich Plasma (PRP)
• ใช้อุปกรณ์พยุงข้อเข่าหรือไม้เท้าช่วยเดินในบางราย
• รักษาข้อเข่าเสื่อมด้วยการผ่าตัด เช่น Arthroscopic Surgery หรือ Total Knee Replacement ในผู้ป่วยที่มีอาการรุนแรง

          ข้อเข่าเสื่อม เป็นภาวะที่เกิดจากการสึกหรอของกระดูกอ่อนภายในข้อเข่า ส่งผลให้เกิดอาการปวดข้อเข่า ข้อฝืด และเคลื่อนไหวได้ลำบาก แม้จะไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้ทั้งหมด แต่การวินิจฉัยตั้งแต่ระยะแรกและได้รับการรักษาอย่างเหมาะสมจะช่วยชะลอความเสื่อม ลดอาการปวด และช่วยให้ผู้ป่วยสามารถใช้ชีวิตประจำวันได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น

          หากคุณมีอาการเข่าเสื่อม ปวดเข่าเรื้อรัง ไม่ควรปล่อยทิ้งไว้ และควรเข้าพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัย พร้อมเข้ารับการรักษาอย่างถูกวิธี ขอแนะนำ โรงพยาบาลวิภาวดี ที่นี่ดูแลผู้ป่วยโรคข้อเข่าเสื่อมด้วยทีมศัลยแพทย์กระดูกและข้อเฉพาะทาง ร่วมกับเทคโนโลยีทางการแพทย์ที่ทันสมัย ทั้งการวินิจฉัยด้วยภาพถ่ายรังสี การรักษาแบบไม่ผ่าตัด และนวัตกรรมการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม

• Facebook: Vibhavadi Hospital 
• Line: @Vibhavadihospital
• Email: custserv@vibhavadi.com 
• Tel: 0 2058 1111 หรือ 0 2561 1111