x close

วัคซีนฝีดาษลิงมีไหม ฉีดได้ที่ไหน เราจำเป็นต้องฉีดหรือเปล่า

          ฝีดาษลิงเป็นอีกหนึ่งโรคติดต่อที่ต้องระวัง แล้วถ้าอยากฉีดวัคซีนฝีดาษหรือปลูกฝี ในไทยฉีดได้ไหมนะ
          โรคฝีดาษลิง สามารถป้องกันและลดความรุนแรงของโรคได้ด้วยการฉีดวัคซีนฝีดาษ หรือที่เรียกว่าการปลูกฝี แต่ก็อย่างที่รู้กันว่าการปลูกฝีถูกยกเลิกไปแล้วตั้งแต่ปี พ.ศ. 2523  ดันนั้นคนที่เกิดหลังปีดังกล่าวจึงแทบไม่ได้รับวัคซีนป้องกันโรคฝีดาษเลย และในช่วงปี พ.ศ. 2565 ที่มีการระบาดของโรคฝีดาษลิงในหลาย ๆ ประเทศ โดยโรคนี้เกิดจากเชื้อตระกูลเดียวกันกับโรคฝีดาษหรือไข้ทรพิษ หลายคนจึงนึกถึงวัคซีนฝีดาษขึ้นมา งั้นมาดูกันว่าวัคซีนฝีดาษยังมีให้ฉีดอยู่ไหม แล้วเรามีความจำเป็นต้องฉีดหรือเปล่า
วัคซีนฝีดาษยังมีอยู่ไหม
วัคซีนฝีดาษลิง

          แม้จะไม่มีการฉีดหรือปลูกฝีมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2523 เนื่องจากในตอนนั้นฝีดาษในคนถูกกำจัดหมดแล้ว ทว่าวัคซีนป้องกันฝีดาษก็ยังมีการผลิตอยู่ในบางประเทศ เพื่อวิจัยทางการแพทย์ และป้องกันการใช้เชื้อฝีดาษเป็นอาวุธชีวภาพ รวมทั้งใช้ป้องกันโรคฝีดาษลิงที่ยังคงพบการระบาดในแถบแอฟริกาอยู่ประปรายด้วย 

          โดยในปัจจุบัน วัคซีนโรคฝีดาษคนที่ได้รับการอนุมัติจากสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาจากสหรัฐอเมริกา (FDA) แล้ว มีอยู่ด้วยกัน 2 ตัว  คือ

          1. วัคซีน ACAM2000 ของบริษัท Acambis เป็นวัคซีนรุ่นเก่าที่ใช้มานานแล้ว ในลักษณะการปลูกฝี สามารถสร้างภูมิคุ้มกันได้นานหลายสิบปี

          2. วัคซีน Imvamune (Imvanex หรือ Jynneos) ของบริษัท Bavarian Nordic ประเทศเดนมาร์ก เป็นวัคซีนรุ่นใหม่ซึ่งฉีดเข้าชั้นใต้ผิวหนัง ปัจจุบันได้รับอนุมัติให้ใช้รักษาฝีดาษในคนในสหภาพยุโรป และยังได้รับอนุมัติให้ใช้รักษาฝีดาษลิงในสหรัฐอเมริกาและแคนาดา

วัคซีนฝีดาษในไทย มีไหม

          สำหรับประเด็นนี้ นพ.จักรรัฐ พิทยาวงศ์อานนท์ ผอ.กองระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค เผยว่า ในไทยไม่มีวัคซีนโรคไข้ทรพิษหรือวัคซีนฝีดาษเก็บไว้ เพราะที่ผ่านมาโรคนี้ถูกกวาดล้างไปแล้ว แต่กำลังประสานงานหาวัคซีนตัวนี้ว่าประเทศไหนมีอยู่บ้าง ซึ่งต้องดูด้วยว่าไทยมีความจำเป็นต้องฉีดแค่ไหน  

          ทั้งนี้ หากต้องผลิตวัคซีนฝีดาษเพิ่ม คงต้องหาบริษัทที่สามารถผลิตวัคซีนตัวนี้ได้ เนื่องจากต้องใช้เชื้อฝีดาษในการผลิต ซึ่งจะมี 2 ประเทศ คือ สหรัฐอเมริกาและรัสเซีย ที่ยังเก็บเชื้อฝีดาษไว้อยู่ อย่างไรก็ตาม แม้จะไม่มีเชื้อฝีดาษก็สามารถจำลองสายพันธุ์เชื้อมาทำวัคซีนได้ ไม่จำเป็นต้องใช้เชื้อตัวจริง

          ต่อมา มีรายงานเพิ่มเติมว่า ทางองค์การเภสัชกรรม (อภ.) ได้นำวัคซีนที่เกี่ยวข้องกับโรคฝีดาษซึ่งแช่แข็งเอาไว้นานกว่า 40 ปีในลักษณะผงแช่แข็ง (Dry freeze) ส่งให้กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ตรวจสอบและพบว่าสามารถเพาะเชื้อได้ แสดงว่าวัคซีนน่าจะยังมีประสิทธิภาพ ขณะนี้มีประมาณ 1 หมื่นโดส อย่างไรก็ตามยังต้องใช้เวลาตรวจสอบอีกสักพักว่าวัคซีนมีความปลอดภัย ไม่มีการปนเปื้อน และมีประสิทธิภาพในการป้องกันโรคได้หรือไม่

เคยปลูกฝีดาษมาแล้ว ป้องกันฝีดาษลิงได้แค่ไหน
วัคซีนฝีดาษลิง

          สำหรับคนที่เคยปลูกฝีป้องกันฝีดาษคนมาแล้วก็พอจะเบาใจได้ โดย นพ.ธีระวัฒน์ เหมะจุฑา หัวหน้าศูนย์วิทยาศาสตร์สุขภาพโรคอุบัติใหม่ คณะแพทยศาสตร์ โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ ได้โพสต์เฟซบุ๊กเกี่ยวกับประเด็นนี้ไว้ว่า คนที่เกิดก่อนปี พ.ศ. 2523 ที่เคยปลูกฝีมาแล้ว ตัววัคซีนที่ได้ไปจะช่วยป้องกันโรคฝีดาษลิงได้ถึง 85% (ในคนที่มีภูมิคุ้มกันดี)

          ส่วนในเรื่องภูมิคุ้มกันของวัคซีนจะอยู่ได้นานแค่ไหน จากการศึกษาในวารสารนิวอิงแลนด์ ตั้งแต่ปี ค.ศ. 2007 ที่ได้ทำการเจาะเลือดเก็บตัวอย่างบุคลากรที่ทำงานในศูนย์สัตว์จำพวกลิง ที่ออริกอน สหรัฐอเมริกา จำนวน 45 คน เป็นระยะอย่างต่อเนื่องโดยเฉลี่ยประมาณ 15 ปี พบว่า ประมาณ 60% ยังคงมีภูมิคุ้มกันอยู่ ทั้งนี้ ประเมินกันว่าระยะเวลาครึ่งชีวิตจะอยู่ประมาณ 90 ปี ซึ่งก็ถือว่านานเลยทีเดียว

          แต่อย่างไรก็ตาม การฉีดวัคซีนไม่ได้หมายความว่าจะช่วยป้องกันโรคฝีดาษลิงหรือไข้ทรพิษได้ทุกคน เพราะต้องขึ้นอยู่กับระดับภูมิคุ้มกันในร่างกายของแต่ละคนด้วยนะคะ

วัคซีนฝีดาษลิง จำเป็นต้องฉีดไหม
วัคซีนฝีดาษลิง

          แม้จะเริ่มมีข่าวการระบาดของฝีดาษลิงในหลายประเทศ แต่องค์การอนามัยโลก หรือ WHO ยืนยันว่ายังไม่จำเป็นต้องฉีดวัคซีนฝีดาษในวงกว้าง เนื่องจากยังอยู่ในสถานการณ์ที่ควบคุมได้ สอดคล้องกับทางฝรั่งเศสที่เลือกฉีดวัคซีนฝีดาษให้กลุ่มผู้เสี่ยงสูงและบุคลากรทางการแพทย์ก่อน เช่นเดียวกับอังกฤษ ที่ประเมินการฉีดวัคซีนให้กับบางกลุ่มเท่านั้น เช่น เจ้าหน้าที่สาธารณสุขบางราย เนื่องจากตัววัคซีนฝีดาษเป็นเชื้อเป็น จึงมีผลข้างเคียงค่อนข้างเยอะนั่นเอง

          ขณะที่ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคแห่งชาติสหรัฐฯ (CDC) แนะนำว่า ถ้าใครเป็นกลุ่มเสี่ยงที่เพิ่งสัมผัสเชื้อมา สามารถฉีดวัคซีนฝีดาษได้ภายใน 4 วัน ซึ่งจะมีภูมิคุ้มกันขึ้นทันก่อนที่ไวรัสจะเริ่มแบ่งตัวเป็นจำนวนมาก แต่หากฉีดวัคซีนหลังสัมผัสเชื้อมาแล้ว 4-14 วัน วัคซีนอาจป้องกันโรคไม่ได้เท่าที่ควร ทำได้เพียงลดความรุนแรงของโรคลง

ความเห็นเรื่องวัคซีนฝีดาษลิงในไทย
วัคซีนฝีดาษลิง

          ส่วนในประเทศไทย ศ. นพ.สมศักดิ์ โล่ห์เลขา ประธานราชวิทยาลัยกุมารแพทย์แห่งประเทศไทย ระบุว่า ขณะนี้การระบาดยังอยู่ในต่างประเทศแบบวงจำกัด ประเทศไทยยังไม่เสี่ยงต่อการระบาดมาก จึงยังไม่มีความจำเป็นที่จะให้วัคซีน ซึ่งการให้วัคซีนอาจมีความเสี่ยงมากกว่า เพราะวัคซีนฝีดาษเป็นชนิดเชื้อเป็น หากฉีดให้คนที่มีภูมิคุ้มกันต่ำอาจทำให้เชื้อลามทั้งตัวจนเสียชีวิตได้

          ด้าน 5 องค์กรวิชาชีพแพทย์ ได้แก่ ราชวิทยาลัยอายุรแพทย์แห่งประเทศไทย, ราชวิทยาลัยกุมารแพทย์แห่งประเทศไทย, สมาคมโรคติดเชื้อแห่งประเทศไทย, สมาคมโรคติดเชื้อในเด็กแห่งประเทศไทย และสมาคมเวชศาสตร์ป้องกันแห่งประเทศไทย ได้ออกประกาศคำชี้แจงเรื่องโรคฝีดาษลิงเช่นกัน โดยระบุว่า แม้ผู้ที่มีอายุน้อยกว่า 50 ปี จะไม่มีภูมิคุ้มกัน แต่การระบาดยังไม่มาก มีโอกาสที่โรคนี้จะแพร่ระบาดมาถึงประเทศไทยได้น้อย

          อีกทั้งหากมีการติดเชื้อ ส่วนใหญ่จะหายได้เองโดยไม่ทิ้งร่องรอยใด ๆ ไว้ตามร่างกาย ยกเว้นในกรณีที่มีการติดเชื้อแทรกซ้อน มีภูมิคุ้มกันต่ำ ก็เสี่ยงจะมีอาการรุนแรงได้ ดังนั้นจึงเล็งเห็นว่ายังไม่มีความจำเป็นที่ประชาชนทั่วไปจะต้องเร่งรีบหาวัคซีนในตอนนี้

          อย่างไรก็ตาม หากการระบาดทวีความรุนแรงและใกล้ตัวเราขึ้นเรื่อย ๆ ทางกระทรวงสาธารณสุขก็พร้อมปรับเปลี่ยนแนวทางการให้วัคซีนฝีดาษเพื่อให้สอดคล้องกับสถานการณ์ในช่วงเวลานั้น ๆ

          แม้จะเริ่มพบผู้ป่วยฝีดาษลิงมากขึ้น แต่ก็อย่าเพิ่งตื่นตระหนกจนเกินไป เพราะยังไม่มีผู้ป่วยฝีดาษลิงในไทย อีกทั้งโอกาสกลายพันธุ์และการแพร่ระบาดจากคนสู่คนก็ต่ำกว่าฝีดาษคน หรือแม้แต่โควิด 19 มาก ทั้งนี้ เราสามารถป้องกันตัวเองเบื้องต้นได้โดยใส่หน้ากากอนามัย ล้างมืออย่างสม่ำเสมอ รวมทั้งรับประทานอาหารที่ปรุงสุกใหม่ หลีกเลี่ยงการรับประทานเนื้อสัตว์ป่า เนื้อสัตว์ฟันแทะอย่างหนู กระรอก และพยายามอย่าไปยุ่งเกี่ยวกับสัตว์เหล่านี้ด้วย 

          นอกจากนี้ถ้าเจอใครที่เดินทางกลับมาจากประเทศที่มีการระบาดและมีอาการป่วย มีผื่น-ตุ่มขึ้นผิดปกติ ควรอยู่ให้ห่างไว้ เพราะหากสัมผัสโดนเชื้อเข้าก็เสี่ยงติดฝีดาษลิงได้นะคะ

บทความที่เกี่ยวข้องกับฝีดาษ

เรื่องที่คุณอาจสนใจ
อ่านความคิดเห็นของเพื่อนๆ ..คิดอย่างไรกับเรื่องนี้ เขียนเลย
วัคซีนฝีดาษลิงมีไหม ฉีดได้ที่ไหน เราจำเป็นต้องฉีดหรือเปล่า อัปเดตล่าสุด 27 พฤษภาคม 2565 เวลา 19:52:40 11,695 อ่าน
TOP